Viêm gan B và C đang đứng đầu danh sách các nguyên nhân gây ra tình trạng xơ gan và ung thư gan tại Việt Nam. Để đạt được mục tiêu loại trừ viêm gan virus vào năm 2030, Bộ Y tế đã công bố những hướng dẫn mới, cung cấp nhiều thông tin quan trọng xoay quanh việc sàng lọc, chẩn đoán và điều trị cho người bệnh. Các thay đổi này hứa hẹn sẽ giúp nhiều bệnh nhân tiếp cận được phương pháp điều trị sớm và nâng cao sự hiệu quả trong việc kiểm soát tình trạng bệnh, đồng thời giảm tỷ lệ tử vong do biến chứng của viêm gan virus.
Mở Rộng Đối Tượng Xét Nghiệm Viêm Gan B
Điểm nổi bật trong hướng dẫn mới là sự khuyến khích mở rộng đối tượng xét nghiệm nhiễm virus viêm gan B trong cộng đồng. Bộ Y tế khuyến cáo tất cả cư dân Việt Nam nên thực hiện xét nghiệm ít nhất một lần trong đời, đặc biệt là những người sinh trước năm 2003, phụ nữ mang thai, những người có nguy cơ lây nhiễm, hay những người chuẩn bị điều trị hóa chất hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch. Các nhóm người như người chạy thận nhân tạo, người hiến máu, và người có người thân mắc viêm gan B cũng nên được xét nghiệm.
Theo hướng dẫn mới, việc chẩn đoán nhiễm HBV mãn tính giờ đây có thể dựa vào kết quả HBsAg dương tính mà không cần đợi đến 6 tháng như trước đây. Điều này giúp rút ngắn thời gian phát hiện và quản lý bệnh nhân, tránh bỏ lỡ thời điểm cần thiết để bắt đầu điều trị.
Trong phần điều trị, hướng dẫn cũng mở rộng đáng kể quy định về việc sử dụng thuốc kháng virus. Bên cạnh các chỉ tiêu truyền thống như tải lượng HBV DNA và men gan ALT, nhiều nhóm nguy cơ cao cũng được đưa vào diện điều trị, chẳng hạn như bệnh nhân đồng nhiễm HIV, HCV hoặc HDV, những người mắc bệnh tiểu đường, gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa, và những người có tiền sử gia đình mắc ung thư gan hoặc xơ gan.
Viêm gan B vẫn là nguyên nhân chính gây xơ gan và ung thư gan tại Việt Nam.
Cập Nhật Về Thuốc Điều Trị và Tiêu Chuẩn Ngừng Thuốc Viêm Gan B
Hướng dẫn mới cũng cập nhật thông tin về các thuốc điều trị. Tenofovir alafenamide (TAF) hiện đã được phê duyệt cho phụ nữ mang thai và những bệnh nhân xơ gan mất bù khi cần điều trị. Hơn nữa, TAF cũng có thể được sử dụng cho trẻ em từ 6 tuổi với trọng lượng trên 25 kg, trong khi đó Tenofovir disoproxil fumarate (TDF) được phép dùng cho trẻ từ 2 tuổi tùy theo cân nặng.
Một điểm đáng chú ý khác là tiêu chuẩn ngừng điều trị được cụ thể hóa. Bệnh nhân chỉ có thể cân nhắc dừng thuốc khi không có xơ gan, không ung thư gan, không suy giảm miễn dịch và có khả năng theo dõi lâu dài. Sau khi dừng điều trị, bệnh nhân cần được tái khám trong 6 tháng để phát hiện sớm triệu chứng tái hoạt virus. Nếu mức HBV DNA tăng trên 10.000 IU/mL, bệnh nhân cần được điều trị lại ngay lập tức.
Tăng Cường Kiểm Soát Ung Thư Gan Ở Những Người Nhiễm Viêm Gan B
Chương trình của hướng dẫn 2026 nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi lâu dài và kiểm tra ung thư gan. Tất cả những người nhiễm HBV, dù đang trong giai đoạn điều trị hay đã ngừng điều trị, cần thực hiện siêu âm gan định kỳ kết hợp với các chỉ dấu ung thư như AFP, AFP-L3 hoặc PIVKA-II mỗi 12-24 tuần. Nếu có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, bệnh nhân cần được tiến hành chụp cộng hưởng từ hoặc chụp CT có tiêm thuốc cản quang để xác định tổn thương.
Thêm vào đó, hướng dẫn mới cũng đã bổ sung quy trình phòng ngừa tái hoạt HBV cho những bệnh nhân điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch và các quy trình dự phòng sau phơi nhiễm, nhằm giảm nguy cơ mắc mới và các biến chứng liên quan.
Viêm Gan C: Mở Rộng Điều Trị Cho Trẻ Em Từ 3 Tuổi
Đối với viêm gan C, hướng dẫn năm 2024 tiếp tục cam kết loại trừ hoàn toàn virus, đạt phản ứng virus bền vững (SVR12), từ đó ngăn ngừa xơ gan, ung thư gan và giảm lây lan trong cộng đồng.
Điều đặc biệt là hiện tất cả bệnh nhân từ 3 tuổi trở lên với anti-HCV dương tính và HCV RNA hoặc HCV core antigen dương tính đều được chỉ định điều trị. Sự mở rộng này sẽ tạo ra nhiều cơ hội chữa khỏi cho trẻ em, trong khi trước đó việc điều trị chủ yếu áp dụng cho người lớn. Hướng dẫn mới cũng cập nhật việc sử dụng HCV core antigen trong trường hợp xét nghiệm HCV RNA không thể thực hiện, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận chẩn đoán tại những cơ sở y tế còn hạn chế về kỹ thuật.
Ưu Tiên Phác Đồ Điều Trị Hiệu Quả Cho Tất Cả Các Kiểu Gen
Bộ Y tế khuyến cáo ưu tiên các phác đồ có hiệu quả trên mọi kiểu gen của virus viêm gan C như sofosbuvir/velpatasvir (SOF/VEL) hoặc sofosbuvir/daclatasvir (SOF/DAC) với thời gian điều trị thường là 8-12 tuần cho phần lớn người bệnh chưa có xơ gan hoặc đang ở giai đoạn xơ gan còn bù.
Trước khi điều trị, bệnh nhân cần được đánh giá mức độ xơ hóa gan cùng với các bệnh đồng mắc, đồng nhiễm HBV, HIV cũng như các tương tác thuốc để lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp. Trong suốt quá trình điều trị, việc tuân thủ sử dụng thuốc là rất quan trọng để đạt được tỷ lệ khỏi bệnh cao. Ngay cả sau khi đã đạt được SVR12, những bệnh nhân có xơ hóa gan từ F3 trở lên vẫn cần được theo dõi ung thư gan định kỳ thông qua siêu âm và các chỉ dấu sinh học mỗi 6 tháng do nguy cơ ung thư gan vẫn còn hiện hữu.
Các hướng dẫn mới từ Bộ Y tế không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận điều trị mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của phát hiện sớm, theo dõi lâu dài và các biện pháp phòng ngừa chủ động. Đối với viêm gan B, việc tăng cường xét nghiệm trong cộng đồng và mở rộng chỉ định điều trị cùng với tầm soát ung thư gan định kỳ sẽ góp phần giảm đáng kể tỷ lệ mắc xơ gan và ung thư gan. Cùng với đó, mở rộng điều trị cho trẻ em và ưu tiên các phác đồ hiệu quả cho mọi kiểu gen trong viêm gan C sẽ thúc đẩy mục tiêu loại trừ viêm gan virus như một mối đe dọa sức khỏe cộng đồng vào năm 2030.
Mời bạn đọc tìm hiểu thêm về thời gian sử dụng omega-3,6,9 cho sức khỏe tại đây: Thời Gian Sử Dụng Omega-3,6,9: Tìm Hiểu Chi Tiết
Các thông tin bổ ích khác liên quan đến chăm sóc mắt cũng rất đáng lưu ý: Cách Chọn Thuốc Nhỏ Mắt Phù Hợp: Chuyên Gia Khuyên Gì?
