Trong bối cảnh giáo dục đang diễn ra nhiều thay đổi, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang thu thập ý kiến xung quanh một dự thảo thông tư mới liên quan đến quy chế tuyển sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông. Theo đề xuất, nếu thi tuyển vào lớp 10, thí sinh sẽ chỉ cần làm bài thi cho hai môn là Toán và Ngữ văn.
Kế hoạch này được cụ thể hóa trong công văn số 4991/BGDĐT-GDPT mà Bộ gửi tới các sở GD&ĐT tại các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng và TP.HCM, nhằm thu thập ý kiến đóng góp. Miền Bắc Đón Nang Đổ Bộ: Mưa Dông Xuất Hiện Rải Rác Khắp Nơi Khám Phá Gen FNIP1: Bí Quyết Giúp Cơ Thể Đốt Cháy Calo Hi…
Điều 15 của dự thảo quy định rằng đối với tuyển sinh vào các trường THPT công lập, chỉ có hai môn thi là Toán và Ngữ văn. Bên cạnh đó, các trường trung học cơ sở tổ chức thi tuyển sẽ đánh giá học sinh qua hai môn là Toán và Tiếng Việt.
Thời gian làm bài cho Ngữ văn sẽ là 120 phút, trong khi môn Toán kéo dài từ 90 đến 120 phút. Nếu quy định này được thông qua và chính thức ban hành, đây sẽ là một bước chuyển lớn so với quy chế hiện tại, trong đó có yêu cầu thi thêm một môn thứ ba do Sở GD&ĐT lựa chọn.
Nhìn nhận về dự thảo, thầy Nguyễn Văn Quý, một giáo viên chuyên luyện thi tại Hà Nội, cho rằng việc giảm số môn thi sẽ có lợi cho việc học của học sinh. Ông đã từ lâu ủng hộ phương án thi chỉ với Toán và Tiếng Việt ở cấp trung học cơ sở và Toán với Ngữ văn ở cấp trung học phổ thông.
Thầy phân tích rằng kỳ thi ảnh hưởng lớn đến hành vi học tập của học sinh. Khi áp đặt ba môn thi chính thức vào lớp 10, học sinh sẽ tập trung quá nhiều vào các môn này, dẫn đến việc bỏ qua các môn khoa học tự nhiên như Vật lý, Hóa học và Sinh học. Sự thiếu hụt kiến thức này có thể gây khó khăn cho các em khi lựa chọn các tổ hợp môn này khi lên THPT, từ đó dẫn đến thiếu nguồn nhân lực chất lượng cho các ngành kỹ thuật và công nghệ.
Về vấn đề này, thầy Quý nhấn mạnh rằng Toán và Ngữ văn là hai môn học nền tảng cần thiết cho mọi ngành học. Nếu đề thi được thiết kế tốt, hai môn này có thể hoàn toàn đủ khả năng phân loại trình độ học sinh. Thực tế, trong những năm trước đây, Hà Nội đã áp dụng hình thức thi tuyển sinh lớp 10 chủ yếu bằng hai môn Toán và Ngữ văn, với kết quả không hề suy giảm về chất lượng học sinh.
Thí sinh thi lớp 10 năm 2026 tại Hà Nội. Ảnh: HB
Về môn Ngoại ngữ, nhiều chuyên gia và phụ huynh bày tỏ ý kiến cho rằng đây là môn học cần thiết nhưng không nhất thiết phải bắt buộc thi cho tất cả học sinh. Đặc biệt là trong bối cảnh hiện nay, khi điều kiện học tập giữa các vùng miền còn cách biệt lớn, điều này có thể tạo ra một cuộc đua đầu tư vào ôn thi. Hơn nữa, với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), việc dạy ngoại ngữ nên được định hướng nền tảng, còn kiến thức sâu hơn có thể tự học theo nhu cầu cá nhân. Năm 2026, mặc dù môn Ngoại ngữ là môn tự chọn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, vẫn có gần 350.000 thí sinh tích cực đăng ký thi.
Ngoài ra, thầy Quý cũng đưa ra quan điểm nếu vẫn giữ môn thứ ba, nên cho phép học sinh lựa chọn môn thi theo chương trình học. Ví dụ, các lớp KHTN có thể thi thêm các môn như Lý, Hóa, Sinh; lớp Ngoại ngữ có thể thi thêm Ngoại ngữ; và lớp KHXH có thể thi thêm Sử hoặc Địa. Ông cũng nhấn mạnh cần “trả” các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học về dạng môn học độc lập ở cấp trung học cơ sở, thay vì tích hợp, nhằm tạo nền tảng vững chắc cho học sinh.
Trước những điều chỉnh của Bộ GD&ĐT, tâm lý chung của phụ huynh và học sinh thể hiện nhiều sự lo lắng về các thay đổi lớn trong chính sách giáo dục.
Một số phụ huynh đồng tình với việc thi chỉ hai môn Toán và Ngữ văn để giảm áp lực thi cử cho con cái. Chị Phan Thùy Linh, một phụ huynh có con chuẩn bị lên lớp 9 tại phường Hà Đông (Hà Nội), chia sẻ rằng kỳ thi vào lớp 10 công lập thường tạo ra tâm lý căng thẳng cho cả gia đình. Việc không rõ ràng về môn thi thứ ba làm cho học sinh buộc phải học nhiều môn cùng lúc. Nếu chỉ thi hai môn cơ bản, học sinh sẽ giảm bớt áp lực, có hướng ôn tập rõ ràng và có kế hoạch học tập cân bằng hơn.
Tuy nhiên, cũng có những ý kiến từ phụ huynh và giáo viên bày tỏ mối quan tâm về tầm quan trọng của môn Ngoại ngữ. Anh Lê Nhật Nam, phụ huynh tại Giảng Võ (Hà Nội), cho rằng với tâm lý “thi gì học nấy” hiện nay, việc không đưa Ngoại ngữ vào kỳ thi chuyển cấp có thể khiến học sinh lơ là việc học tập môn này. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng học ngoại ngữ mà còn tới mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường.
Nhiều ý kiến cho rằng, Bộ GD&ĐT không nên áp đặt quy định một cách cứng nhắc. Thay vào đó, cần có quy chế khung để các địa phương tự quyết định phương án phù hợp với điều kiện thực tế và đặc thù của mỗi vùng miền. Đồng thời, ngành giáo dục cần cải cách đánh giá quá trình một cách thực chất, giúp học sinh giữ vững kiến thức toàn diện mà không bị áp lực từ thi cử.
Việc lấy ý kiến về dự thảo vẫn đang được thực hiện. Dù cuối cùng quy định sẽ được ban hành như thế nào, mong muốn lớn nhất từ dư luận và những người trong ngành là một lộ trình ổn định, rõ ràng, có thể giảm nhẹ áp lực thi cử không cần thiết đồng thời vẫn đảm bảo chất lượng đầu vào cho các trường THPT trên toàn quốc.
Hà Nội mở cổng đăng ký lớp 10 công lập bổ sung từ hôm nay
