Trong thế giới hiện đại, việc kiểm soát cân nặng trở thành một trong những thách thức lớn mà nhiều người phải đối mặt. Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây đã nhấn mạnh rằng một nhóm nhỏ người may mắn sở hữu một cơ chế sinh học đặc biệt nhờ vào di truyền. Vậy điều gì đã dẫn đến hiện tượng này?
Chuyên gia từ tập đoàn dược phẩm Regeneron đã thực hiện một nghiên cứu quy mô lớn, phân tích dữ liệu di truyền từ hơn 1 triệu cá nhân trên ba châu lục và công bố kết quả trên tạp chí Nature. Nghiên cứu đã chỉ ra sự tồn tại của một biến thể gen hiếm có, được gọi là FNIP1, giúp cơ thể tăng cường khả năng đốt cháy calo. Diều Đèn và An Ninh Tại Sân Bay Tân Sơn Nhất: Sự Cố Đáng… Cải Cách Hành Chính Với Nghị Định Mới Về VNeID Hà Nội Ứng Dụng Công Nghệ UAV Để Giám Sát Vi Phạm Giao Thông
Nghiên cứu về gen hiếm trang bị cho cơ thể khả năng tiêu thụ năng lượng tự nhiên. Hình ảnh minh họa: Youtube
Phát hiện này chủ yếu tập trung vào đột biến trong gen FNIP1, chịu trách nhiệm sản xuất một loại protein giúp kiểm soát mức tiêu thụ năng lượng trong tế bào. Dưới điều kiện bình thường, gen này tạo ra một chất ức chế giúp ngăn chặn tế bào tiêu tốn quá nhiều năng lượng, từ đó giảm khả năng tích trữ mỡ. Cơ chế này vốn quan trọng cho sự sinh tồn của tổ tiên con người trong thời kỳ thiếu thức ăn.
Tuy nhiên, khoảng 1 trong 7,000 người có biến thể tự nhiên khiến một bản sao của gen FNIP1 không hoạt động, dẫn đến việc ngăn chặn cơ chế ức chế này. Do đó, những người này có khả năng đốt cháy calo liên tục thay vì tích trữ chất béo.
Những cá nhân mang gen FNIP1 thường có chỉ số sức khỏe tốt, duy trì trọng lượng cơ thể thấp và tỷ lệ mỡ thấp. Đặc biệt, họ thường không gặp rắc rối với việc kiểm soát cân nặng, ngay cả khi không áp dụng chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt. Họ có xu hướng hạn chế tích tụ mỡ ở vùng bụng, giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ mắc các bệnh lý chuyển hóa như béo phì và đái tháo đường loại 2.
Đánh giá cho thấy rằng, những người mang đột biến FNIP1 có nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch thấp hơn khoảng 60% so với những người không có đột biến này. Những căn bệnh được bảo vệ bao gồm đau tim, đột quỵ và bệnh gan nhiễm mỡ.
Tiến sĩ Luca Lotta từ Regeneron cho biết, trong bối cảnh hiện đại, khi thực phẩm giàu calo đang trở nên phổ biến, phát hiện này không chỉ mang lại hy vọng mà còn là một chiếc lá chắn cho sức khỏe con người.
Người sở hữu đột biến FNIP1 duy trì tỷ lệ mỡ thấp và sức khỏe tốt mà không cần ăn kiêng. Hình minh họa: Cosmetic Surgeons of Michigan.
Để làm rõ hơn cơ chế sinh học này, các nhà khoa học đã thực hiện các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm. Khi hoạt động của gen FNIP1 bị tạm ngưng trong tế bào gan, các gen liên quan đến phân giải chất béo được kích hoạt ngay lập tức. Hơn nữa, thử nghiệm trên chuột cũng cho thấy kết quả tương tự, khi loài chuột này duy trì vóc dáng thon gọn dù tiếp xúc với chế độ ăn nhiều chất béo và đường.
Phương thức mà gen FNIP1 kích thích quá trình tiêu thụ năng lượng tương tự như tác động của các loại thuốc giảm cân hiện nay. Tuy nhiên, điểm khác biệt rõ ràng là gen FNIP1 tác động trực tiếp vào hệ thống kiểm soát năng lượng, trong khi các loại thuốc thường dựa vào tín hiệu hormone.
Phát hiện này mở ra cơ hội nghiên cứu để phát triển thuốc và liệu pháp gen mới nhắm đến việc giả lập tác dụng của gen FNIP1, hỗ trợ những người đang chống chọi với vấn đề béo phì và đái tháo đường.
Mặc dù tiềm năng rất lớn, nhưng việc biến phát hiện này thành phương pháp điều trị cho cộng đồng cần thời gian. Việc vô hiệu hóa hoàn toàn gen FNIP1 có thể gây ra những tác động phụ nghiêm trọng cho sức khỏe. Do vậy, việc tập trung phát triển các liệu pháp nhắm trúng đích vào tế bào gan hiện đang được xem là hướng đi khả thi nhất.
