Vào ngày 13 tháng 8, Hội nghị Dịch tễ học thực địa lần thứ 8 đã diễn ra tại TP Đà Nẵng với sự phối hợp của Cục Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế và các Viện Vệ sinh Dịch tễ, Pasteur. Hội nghị này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực y tế dự phòng.
Đầu Tư Thực Sự Cho Y Tế Dự Phòng Là Cần Thiết
Tại hội nghị, GS.TS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, đã chỉ ra rằng ngành y tế đang triển khai nhiều chính sách đổi mới để cải thiện khả năng ứng phó dịch bệnh, đặc biệt là củng cố hệ thống y tế dự phòng và y tế cơ sở. Cuộc Đua Giải Cứu Bệnh Nhân Sốt Rét Ác Tính: Hành Trình Đ… Nâng Cao Chất Lượng Khám Sức Khỏe: Các Đột Phá Từ Nghị Qu… Bộ Y tế Đưa Ra Các Giải Pháp Đơn Giản Hóa Thủ Tục Chuyển…
Ông nhấn mạnh rằng thế giới đang phải đối mặt với nhiều thách thức y tế công cộng phức tạp, từ các loại bệnh truyền nhiễm mới nổi cho đến nguy cơ kháng kháng sinh. Những yếu tố như biến đổi khí hậu và đô thị hóa nhanh chóng càng làm gia tăng rủi ro bùng phát dịch bệnh.
GS.TS Phan Trọng Lân phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Bích Vân.
“Bài học từ đại dịch COVID-19 cho thấy rằng việc đầu tư vào y tế dự phòng và khả năng ứng phó khẩn cấp là hết sức cần thiết cho mỗi quốc gia”, GS.TS Lân khẳng định.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang nỗ lực nâng cao năng lực thực hiện các cam kết về an ninh y tế, đồng thời thúc đẩy tiếp cận theo mô hình ‘Một sức khỏe’ (One Health) và tích cực chuyển đổi số trong việc giám sát dịch bệnh.
Theo GS.TS Phan Trọng Lân, nguồn nhân lực có khả năng điều tra dịch tễ và phân tích dữ liệu là yếu tố then chốt trong việc nâng cao năng lực y tế dự phòng.
Chương trình Đào tạo Dịch tễ học thực địa (FETP) đã đào tạo hơn 1.600 cán bộ y tế trong suốt gần 20 năm qua, từ các khóa ngắn hạn đến nâng cao, xây dựng mạng lưới giảng viên và học viên trên toàn quốc.
Chương trình này được thực hiện theo phương châm “Học đi đôi với hành”, với thực địa là môi trường đào tạo chính. Các học viên tham gia vào việc điều tra và xử lý dịch, đánh giá rủi ro, cùng với việc tư vấn cho cơ quan quản lý trong các tình huống y tế công cộng.
GS.TS Lân cũng cho rằng giá trị cốt lõi của FETP chính là việc đào tạo gắn chặt với nhu cầu thực tế trong hệ thống y tế dự phòng.
Phát Hiện Và Xử Lý Sớm Tại Cơ Sở
Năm 2026 là một dấu mốc quan trọng khi chương trình FETP được tích hợp vào Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035. Điều này sẽ tạo cơ sở để mở rộng quy mô đào tạo cho cán bộ giám sát và ứng phó dịch tại tuyến cơ sở.
ThS.BS Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, nhấn mạnh rằng việc mở rộng đào tạo cho cán bộ tuyến đầu sẽ giúp các địa phương phát hiện và xử lý kịp thời những vấn đề y tế ngay tại cơ sở.
ThS.BS Võ Hải Sơn chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: Bích Vân.
ThS.BS Võ Hải Sơn đã dẫn chứng một mô hình thành công trong việc làm sạch dữ liệu HIV thông qua việc đối chiếu với cơ sở dữ liệu dân cư, giúp loại bỏ các trường hợp trùng lặp và dữ liệu không chính xác. Ngành y tế cũng đang chuyển từ báo cáo thủ công mất thời gian sang kết nối dữ liệu trực tiếp từ bệnh viện.
“Với dữ liệu nhanh chóng, chúng ta có thể thông báo ngay cho các cấp chính quyền về những điểm nóng dịch bệnh như sốt xuất huyết hay tay chân miệng, nhằm ngăn chặn sự phát triển thành dịch lớn”, ThS.BS Võ Hải Sơn khẳng định.
Để đáp ứng tốt hơn, cần tiếp tục đưa công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu và hệ thống thông tin địa lý (GIS) vào chương trình đào tạo dịch tễ học thực địa. Tài liệu đào tạo cũng cần linh hoạt để cán bộ cơ sở có thể học tập đồng thời với thực hành.
Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh cũng đề nghị các sở y tế và CDC ở các tỉnh, thành phố chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo và rà soát nhu cầu nhân lực sau đào tạo để sử dụng hiệu quả.
Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Bích Vân.
Cùng với hội nghị, chương trình FETP cũng triển khai các hoạt động đào tạo cho hướng dẫn viên thực địa, truyền thông y tế công cộng và xây dựng tài liệu ngắn hạn cho cán bộ y tế cấp xã.
Ban tổ chức cũng cho biết việc hợp tác với Trường Đại học Y Hà Nội để tích hợp đào tạo dịch tễ học thực địa vào chương trình Thạc sĩ Dịch tễ học sẽ giúp FETP phát triển bền vững và nâng cao nguồn nhân lực y tế công cộng tại Việt Nam.
Bộ Y tế ký kết dự án viện trợ 15 triệu Euro, ứng dụng AI và công nghệ số dự báo dịch bệnh
