Khói thuốc lá và các bệnh lý liên quan
Hút thuốc lá đã được Tổ chức Y tế Thế giới chỉ ra như là nguyên nhân chính gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng và tỷ lệ tử vong cao mà có thể phòng tránh được. Khói thuốc chứa tới 7.000 hóa chất độc hại, trong đó bao gồm 69 chất gây ung thư. Những tác động này dẫn đến sự hình thành của ít nhất 28 nhóm bệnh, trong đó ung thư, bệnh tim mạch, và bệnh hô hấp là những bệnh nổi bật nhất.
Việc sử dụng thuốc lá đã trở thành một thảm họa sức khỏe công cộng trên quy mô toàn cầu trong suốt nhiều thế kỷ. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến người hút thuốc mà còn cả những người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ mang thai và trẻ em. Nâng Cao Chất Lượng Chăm Sóc Sức Khỏe Qua Chuẩn Hóa Dữ Li…
Khói thuốc được chứng minh là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh hô hấp và bệnh tim mạch, cũng như ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tổng thể của trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh. Ngoài ra, thuốc lá cũng là tác nhân gây viêm nhiễm và làm yếu sức đề kháng của cơ thể.
Khói thuốc lá là nguyên nhân gây ra 28 nhóm bệnh, trong đó điển hình là ung thư, tim mạch, hô hấp… Ảnh tư liệu
Có khoảng một nửa số người hút thuốc sẽ gặp phải cái chết sớm, trong đó nhiều ca tử vong xảy ra ở độ tuổi trung niên, giảm đi từ 20 đến 25 năm sự nghiệp của họ.
Những dữ liệu từ Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đề xuất cho thấy, riêng tại Việt Nam, thuốc lá đã gây ra gánh nặng nặng nề cho y tế, với hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm. Trong số này, khoảng 84.500 trường hợp tử vong do hút thuốc chủ động và khoảng 18.800 trường hợp do hút thuốc thụ động.
Các chi phí điều trị liên quan đến thuốc lá cũng là vấn đề nghiêm trọng, với tổng chi phí lên đến 108 nghìn tỷ đồng trong năm 2022, tương ứng với 1,14% GDP của đất nước. Những con số này không chỉ phản ánh tác động tiêu cực của thuốc lá đối với sức khỏe mà còn ảnh hưởng lớn đến kinh tế và sự phát triển bền vững của quốc gia.
Việc sử dụng thuốc lá không chỉ gây hại cho sức khỏe mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường. Hàng năm, khoảng 5% diện tích rừng bị khai thác để trồng cây thuốc lá, với nhu cầu sử dụng lớn cho việc chế biến thuốc lá.
Riêng với quỹ Bảo hiểm y tế, những chi phí điều trị bệnh liên quan đến thuốc lá đã tăng từ 8,3 nghìn tỷ đồng năm 2019 lên 8,7 nghìn tỷ đồng vào năm 2022, chiếm khoảng 7,5% tổng chi của quỹ. Ngoài ra, chi tiêu trực tiếp từ các hộ gia đình cũng cao, với con số gần 8,1 nghìn tỷ đồng trong năm 2022, cho thấy tác hại của thuốc lá không chỉ dừng lại ở lĩnh vực y tế mà còn lan rộng, ảnh hưởng đến ổn định xã hội.
Những thay đổi trong việc sử dụng thuốc lá và các sản phẩm mới
Tại Việt Nam, tỷ lệ sử dụng thuốc lá đã giảm trong hơn một thập kỷ qua, mặc dù vẫn còn nhiều thách thức. Theo các nghiên cứu, tỷ lệ hút thuốc lá ở nam giới đã giảm từ 47,4% năm 2010 xuống 38,9% năm 2023. Tương tự, tỷ lệ thanh thiếu niên hút thuốc lá cũng ghi nhận mức giảm đáng kể trong những năm qua.
Trong khi đó, việc tiếp xúc với khói thuốc lá cũng đã giảm mạnh ở các môi trường khác nhau. Giai đoạn từ 2010 đến 2024 cho thấy rằng sự giảm thiểu này diễn ra ở hộ gia đình, nơi làm việc và nơi công cộng.
Truyền thông về phòng chống tác hại của thuốc lá tại BVĐK Trà Vinh. Ảnh: Thái Bình
Tuy nhiên, tình hình đang có dấu hiệu biến chuyển khi sự gia tăng nhanh chóng của các sản phẩm thuốc lá mới, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, đang gây lo ngại trong xã hội. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong giới trẻ đã tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023, cho thấy một xu hướng đáng báo động cần được chú ý.
Trước thực trạng này, các cơ quan chức năng đang có kế hoạch điều chỉnh luật để kiểm soát tốt hơn các sản phẩm thuốc lá mới này, thể hiện rõ ràng trong dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhằm cấm thuốc lá điện tử và cấm trưng bày thuốc lá tại các điểm bán.Nâng cao kỹ năng điều dưỡng trong quản lý bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường và Tăng cường biện pháp ngăn ngừa dịch sốt xuất huyết tại Hà Tĩnh có thể là những ví dụ tốt về việc đào tạo y tế cộng đồng nhằm cải thiện sức khỏe.
