Nâng Cao Nhận Thức Về Cộng Đồng Người Khuyết Tật
Vào ngày 12 tháng 8, tại Hà Nội, Hội Người Khuyết Tật phối hợp với Tổ chức Humanity & Inclusion (HI) đã tổ chức một hội nghị chuyên đề mang tên “Ngôn từ và Góc máy: Thực hành truyền thông tiếp cận từ nội dung đến hình ảnh”. Sự kiện này thuộc Dự án MIC, được tài trợ bởi Phái đoàn Liên minh châu Âu nhằm mục tiêu nâng cao nhận thức cộng đồng về người khuyết tật, giảm kỳ thị và tăng cường sự tham gia của họ trong xã hội.
Trong phần phát biểu khai mạc, ông Phạm Quang Khoát – Phó Chủ tịch Hội Người Khuyết Tật TP. Hà Nội, đã nhấn mạnh vai trò quan trọng của truyền thông. Mỗi bài báo hay hình ảnh đều có thể tạo ra một tác động lớn đến cái nhìn của cộng đồng về người khuyết tật. Cửa Lò Triển Khai Hệ Thống Camera AI Phát Hiện Người Bơi… Câu Chuyện Đáng Buồn Từ Đám Cưới: Thanh Niên Trộm Cắp 80… Đà Nẵng: Khởi Tố Chủ Quán Cà Phê Vì Tổ Chức Đánh Bạc
Ông Phạm Quang Khoát phát biểu tại hội nghị. Ảnh: HB
Ông còn cho rằng nhiều bài báo hiện nay vẫn sử dụng những ngôn từ không phù hợp như “lương y tật nguyền” hay “cô gái tật nguyền”, vô tình làm nổi bật các khuyết tật thay vì những thành tựu. Ông đặt câu hỏi: “Nếu như một người sử dụng xe lăn tốt nghiệp đại học, có phải gọi đó là một kỳ tích không? Chúng ta cần suy nghĩ về cách mà chúng ta kể câu chuyện và cảm giác của nhân vật trong đó. Họ có muốn được mô tả như vậy không?”
Đại diện từ Hội Người Khuyết Tật nhấn mạnh rằng truyền thông nên tuân thủ nguyên tắc không thương hại, không tô hồng, và không biến khuyết tật thành kỳ tích. Ngành báo chí nên thể hiện người khuyết tật với tư cách là những con người bình thường, phản ánh đúng cuộc sống mà họ đang sống.
Quang cảnh hội nghị chuyên đề “Ngôn từ và Góc máy”.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Hà, Quản lý Dự án MIC của HI tại Việt Nam, cho biết dự án này được thực hiện tại Hà Nội với sự phối hợp của HI Việt Nam và Hội Người Khuyết Tật, nhằm giảm kỳ thị và tăng cường tiếng nói của người khuyết tật, đặc biệt là trong giáo dục và việc làm.
Tại buổi hội nghị, bà Dương Thị Vân, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ Hòa nhập Người Khuyết Tật (ICC), đã chia sẻ về các rào cản mà người khuyết tật phải đối mặt. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng và thay đổi nhận thức của cộng đồng là yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy hòa nhập.
Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện có khoảng 7% dân số Việt Nam, tương đương hơn 7 triệu người, là người khuyết tật. Bà Vân còn kêu gọi báo chí ngừng việc khai thác hình ảnh người khuyết tật để làm nguồn cảm hứng cho người khác, mà cần phản ánh họ như những người chủ thể bình đẳng.
Các Quy Tắc Trong Tác Nghiệp Báo Chí Đối Với Người Khuyết Tật
Buổi tọa đàm bao gồm các hoạt động trải nghiệm thực tế giúp báo chí hiểu rõ rào cản của người khuyết tật. Các phóng viên và sinh viên đã được chia thành nhóm để di chuyển bằng xe lăn, đeo kính che mắt để cảm nhận cuộc sống của người khiếm thị, hay học ngôn ngữ ký hiệu cùng người khiếm thính.
Người làm báo và sinh viên tham gia các hoạt động trải nghiệm thực tế tại tọa đàm: học ngôn ngữ ký hiệu cùng người khiếm thính, đeo băng che mắt và điều khiển xe lăn để nhận diện các rào cản.
Bà Nguyễn Thị Thục Hạnh, nguyên Tổng biên tập Báo Phụ nữ Việt Nam, đã nhấn mạnh rằng khi viết về người khuyết tật, không cần phải tạo cảm giác thương hại hay truyền cảm hứng cho độc giả. Truyền thông cần hướng đến sự bình đẳng và tôn trọng nhân phẩm của người khuyết tật.
Để đảm bảo sự phù hợp trong tác nghiệp, phóng viên cần tuân thủ các quy tắc khi làm việc với người khuyết tật. Đối với người dùng xe lăn, họ cần giao tiếp ở vị trí ngang tầm và luôn nên đảm bảo sự tôn trọng trong từng hành động. Phóng viên cũng cần chủ động giới thiệu bản thân với người khiếm thị và sử dụng ngôn ngữ rõ ràng khi hướng dẫn.
Thực hành báo chí phải tuân thủ nguyên tắc “Không có gì về chúng tôi nếu không có chúng tôi” (Nothing About Us Without Us). Mỗi lựa chọn từ ngữ và khuôn hình đều có thể tạo ra một rào cản hoặc mở ra cơ hội cho sự hòa nhập.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan làm Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật
