Metformin, một loại thuốc nổi tiếng trong điều trị đái tháo đường type 2, đã được sử dụng hơn 60 năm và vẫn giữ vị trí hàng đầu nhờ vào hiệu quả, giá thành hợp lý và độ an toàn cao. Tuy nhiên, nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng tác động của thuốc không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát đường huyết thông qua các cơ quan ngoại vi mà còn có khả năng tác động trực tiếp lên não bộ.
Các nhà khoa học từ Đại học Y khoa Baylor đã thực hiện một nghiên cứu đột phá, được công bố trên tạp chí Science Advances, cho thấy não bộ thực sự là trung tâm điều khiển chính trong việc chuyển hóa đường huyết khi sử dụng metformin. Điều này hoàn toàn khác với những gì mà cộng đồng y học đã tin tưởng từ trước đến nay.
Metformin là lựa chọn hàng đầu trong điều trị đái tháo đường type 2. Ảnh: Shutterstock
Cuộc nghiên cứu đã chỉ ra rằng metformin tác động trực tiếp đến một nhóm tế bào thần kinh tại vùng hạ đồi, nơi đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết năng lượng và trao đổi chất của cơ thể. Những tế bào này chứa protein steroidogenic factor 1 (SF1), giúp metformin phát huy tác dụng giảm đường huyết hiệu quả khi sử dụng trong liều điều trị chuẩn.
Cụ thể, khi vào cơ thể, metformin ức chế hoạt động của protein Rap1 trong tế bào thần kinh SF1, kích thích các tín hiệu thần kinh gửi đi đến các cơ quan ngoại vi, từ đó làm giảm lượng đường huyết. Để kiểm chứng điều này, các nhà nghiên cứu đã thực hiện một loạt thí nghiệm trên mô hình chuột và phát hiện rằng những con chuột không có protein Rap1 hoặc hoạt động của nó bị ức chế không có bất kỳ phản ứng nào với metformin.
Trái lại, khi các nhà khoa học tiêm hoặc cho chuột uống metformin theo liều chuẩn, mức đường huyết của chúng vẫn không thay đổi. Hơn nữa, những con chuột này vẫn phản ứng tốt với các loại thuốc điều trị đái tháo đường khác như rosiglitazone và insulin, chỉ ra rằng Rap1 chỉ ảnh hưởng đến tác động của metformin.
Não bộ là trung tâm điều khiển chính trong cơ chế hoạt động của metformin. Hình minh họa: Shutterstock
Đáng chú ý, khi metformin được đưa trực tiếp vào não chuột với liều lượng rất nhỏ, mức đường huyết của chúng giảm mạnh. Liều này thấp hơn nhiều so với liều cần thiết khi uống hoặc tiêm, nhưng lại cho hiệu quả rõ rệt mà không gây tác dụng phụ như chán ăn hay giảm cân. Điều này chứng tỏ rằng hệ thần kinh trung ương rất nhạy cảm với metformin và phản ứng tích cực ngay cả ở nồng độ rất thấp.
Nghiên cứu này cũng giúp làm rõ sự khác biệt giữa liều điều trị thông thường và liều cao mà nhiều thử nghiệm trước đây đã sử dụng. Ở liều điều trị tiêu chuẩn, metformin chủ yếu hoạt động qua con đường thần kinh tại vùng hạ đồi, trong khi liều cực lớn mới bắt đầu tác động đến các cơ chế ngoại vi.
Phát hiện này không chỉ mở ra hướng đi mới trong nghiên cứu về cơ chế hoạt động của metformin mà còn hứa hẹn sẽ dẫn đến việc phát triển các thuốc mới có thể tác động trực tiếp vào hệ thần kinh để kiểm soát bệnh đái tháo đường hiệu quả hơn, giảm thiểu liều lượng và hạn chế tác dụng không mong muốn trên đường tiêu hóa cho bệnh nhân.
Đồng thời, quy định bảo hiểm xe máy và thông tin pháp luật mới nhất cũng là những đề tài được quan tâm trong thời gian gần đây.
