Ngày 5/8 vừa qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị đã thông báo về việc phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Việt Nam (Viet Nature) để đưa về 10 cá thể gà lôi lam mào trắng. Đây là bước đầu trong chương trình bảo tồn một loài gà quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng ngoài tự nhiên.
10 cá thể gà lôi lam mào trắng (5 trống và 5 mái) đã được đưa về Trung tâm nhân nuôi các loài trĩ quý hiếm, Bản Bang, xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị. Ảnh: Viet Nature. Đằng Sau Nụ Cười: Vụ Hiếp Dâm Tàn Nhẫn Từ Mạng Xã Hội Bão Số 3: Hành Trình Đặc Biệt Trên Biển Đông
Gà lôi lam mào trắng (Lophura edwardsi) là loài động vật đặc hữu tại miền Trung Việt Nam, với sự phân bố từ Hà Tĩnh, Quảng Trị đến TP. Huế. Loài này đã được các nhà khoa học ghi nhận từ năm 1896, và sau đó, nhiều nhà điểu học quốc tế đã tiến hành nghiên cứu chuyên sâu về chúng trong khu vực này.
Với những đặc điểm nhận dạng ấn tượng, gà trống có bộ lông xanh lam sẫm, mào trắng và vùng da đỏ quanh mắt, trong khi gà mái có màu nâu trầm và kín đáo hơn. Chúng thường sinh sống ở những khu vực đất thấp có nhiều cây bụi và lá mục, là môi trường lý tưởng để ẩn náu và làm ổ.
Gà lôi lam mào trắng trống với bộ lông lấp lánh và đặc điểm nhận dạng độc đáo. Ảnh: Viet Nature.
Những nghiên cứu cho thấy trong thế kỷ XX, sự tác động của chiến tranh đã gây ra những thiệt hại nghiêm trọng đến môi trường sống của loài gà này, đi kèm với việc săn bẫy bừa bãi làm cho quần thể gà lôi lam mào trắng ngoài tự nhiên suy giảm mạnh mẽ. Từ năm 2000, không có ghi nhận nào về sự hiện diện của chúng trong tự nhiên.
Hiện tại, gà lôi lam mào trắng được xếp vào danh sách rất nguy cấp (CR) trong Danh lục đỏ của IUCN và có thể đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên.
Hình ảnh gà lôi lam mào trắng, một trong những loài có nguy cơ tuyệt chủng rất cao. Ảnh: Viet Nature.
Vào những năm 1920, một số cá thể gà lôi lam mào trắng đã được đưa sang châu Âu. Sau hơn một thế kỷ nuôi giữ, các vườn thú và chuyên gia quốc tế đã tạo ra một quần thể có giá trị di truyền, mang lại hy vọng cho việc phục hồi loài tại quê hương của chúng.
20 con gà lôi lam mào trắng từ Vườn thú Berlin và Tierpark (Đức) đã được đưa về Việt Nam. Sau giai đoạn chăm sóc ban đầu tại Phú Quốc, 10 cá thể đầu tiên được chuyển đến Quảng Trị, nhằm tái tạo quần thể giống loài tại nơi phân bố lịch sử của chúng. Tại Trung tâm nhân nuôi các loài trĩ quý hiếm, 10 con gà (gồm 5 trống và 5 mái) đang được chăm sóc.
Cặp gà lôi lam mào trắng trong môi trường nuôi nhốt tại Trung tâm nhân nuôi các loài trĩ quý hiếm. Ảnh: Viet Nature.
Đưa gà lôi lam mào trắng về Quảng Trị không chỉ nhằm mục đích nhân giống mà cũng không phải thả ngay vào rừng. Dựa vào sức khỏe, nguồn gen, khả năng thích nghi và mức độ an toàn của sinh cảnh, chương trình dự kiến sẽ thử thả gà vào môi trường tự nhiên từ cuối năm 2028.
Nếu các cá thể gà phát triển tốt trong môi trường tự nhiên, điều này không chỉ đánh dấu sự trở lại của một loài mà còn thể hiện khả năng phục hồi của môi trường, một khu vực từng hứng chịu nhiều tổn thương có thể trở thành nơi khởi đầu cho câu chuyện phục hồi thiên nhiên mang tính quốc gia và quốc tế.
Cận cảnh loài gà quý hiếm trong rừng Núi Chúa, nếu săn bắt sẽ bị xử lý hình sự