Nghệ An: Hành Trình Biến Cây Dược Liệu Thành Ngành Kinh Tế Mũi Nhọn

Tiềm Năng Dược Liệu Dồi Dào Nhưng Còn Nhiều Khó Khăn

Nghệ An sở hữu một hệ sinh thái phong phú với diện tích rừng rộng lớn, đem lại lợi thế để phát triển các loại cây dược liệu. Nhiều loại cây thuốc quý như sâm Puxailaileng, hà thủ ô đỏ và trà hoa vàng hiện đang sinh trưởng tại miền Tây Nghệ An. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An, tổng số loài thực vật bậc cao có mạch trên địa bàn lên tới 3.632 loài, trong đó có khoảng 1.593 loài cây thuốc, chiếm gần 44% số loài thực vật đã được ghi nhận. Tìm Hiểu 5 Ngành Nghề Hot Nhất Tại TP.HCM Đang Có Nhu Cầu… Trường Nội Trú Liên Cấp A Lưới: Tiến Độ Đáng Khen Trước N… Cuộc Đối Đầu Kịch Tính Giữa Tiêm Kích Su-35 và Su-27 Tron…

Đến năm 2025, diện tích trồng cây dược liệu trong toàn tỉnh dự kiến đạt khoảng 3.180 héc-ta, với 1.450 héc-ta được tổ chức sản xuất thông qua các hợp tác xã (HTX) và mô hình liên kết với doanh nghiệp. Hiện có hơn 40 HTX và gần 75 tổ hợp tác tham gia vào lĩnh vực này, tạo việc làm cho hàng trăm người dân, đặc biệt là ở các huyện miền núi. Tuy nhiên, mặc dù diện tích cây trồng gia tăng, nhưng vẫn thiếu một vùng nguyên liệu ổn định.

Ở nhiều khu vực, việc sản xuất dược liệu vẫn còn manh mún và nhỏ lẻ. Các HTX gặp khó khăn trong việc đầu tư dài hạn, do đất đai thuê của người dân thường ngắn hạn, không phù hợp với yêu cầu phát triển của cây dược liệu.

Ông Hoàng Kiểm, đại diện HTX Sâm Thổ Hào, cho biết, sau gần 15 năm gắn bó với cây dược liệu, hai vấn đề lớn nhất mà HTX gặp phải là quy hoạch vùng trồng và phân phối sản phẩm. Ông nhận định rằng giá trị của cây dược liệu không chỉ phụ thuộc vào năng suất mà còn vào hàm lượng hoạt chất, điều này phụ thuộc vào điều kiện đất đai, khí hậu, và quy trình canh tác.

Tại Con Cuông, HTX Dược Liệu Pù Mát đang phối hợp với khoảng 110 hộ dân để xây dựng vùng sản xuất cà gai leo và dây thìa canh trên diện tích 44ha. Người dân được hướng dẫn sản xuất theo quy trình chuẩn thay vì trồng ngẫu nhiên.

Theo ông Phan Xuân Diện, Giám đốc HTX Dược liệu Pù Mát, để duy trì vùng nguyên liệu, cần giải quyết đồng bộ vấn đề quy hoạch, đất đai và thị trường tiêu thụ.

Liên minh HTX Nghệ An đã kêu gọi khảo sát và đánh giá tiềm năng từng vùng, xác định các loại cây dược liệu có giá trị kinh tế cao để định hướng phát triển. Bên cạnh đó, cần hỗ trợ bảo tồn và cung cấp giống cây có nguồn gốc rõ ràng nhằm xây dựng vùng nguyên liệu tập trung do các HTX tổ chức sản xuất, theo nguyên tắc GACP-WHO.

Tăng Cường Giá Trị Thông Qua Chế Biến

Các vùng nguyên liệu đóng vai trò then chốt trong việc gia tăng giá trị cho cây dược liệu, nhưng chế biến mới chính là yếu tố quyết định. Thực tế hiện nay, phần lớn các HTX dược liệu tại Nghệ An đều quy mô nhỏ, thiếu nguồn lực tài chính. Nhiều đơn vị mong muốn đầu tư vào máy móc và mở rộng quy mô sản xuất nhưng lại gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do thiếu tài sản thế chấp. Đồng thời, việc sản xuất dược liệu đòi hỏi một khoảng thời gian đáng kể và quy trình kiểm soát chất lượng rất nghiêm ngặt.

Ông Lá Văn Duy, Giám đốc HTX Nông Dược Tĩnh Sáng Đường, nhấn mạnh rằng phát triển dược liệu hữu cơ cần rất nhiều vốn và nhân công. Việc phòng trừ sâu bệnh cũng cần có phương pháp phù hợp, không thể lạm dụng hóa chất thông thường.

Ông Duy đề xuất rằng các HTX nên được liên kết với các nhà khoa học để bảo tồn giống cây và chuyển giao kỹ thuật sản xuất. Đồng thời, cũng cần một nguồn vốn hợp lý để các HTX có thể đầu tư thuận lợi trong dài hạn, chẳng hạn như phát triển các cơ sở chế biến đạt tiêu chuẩn.

Vấn đề này không chỉ là của riêng một HTX. Khi thiếu chế biến sâu, giá trị của cây dược liệu khó lòng ở lại với người sản xuất. Ông Phan Xuân Diện từ HTX Dược liệu Pù Mát cho rằng doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, hỗ trợ giống, kỹ thuật và bao tiêu nguyên liệu, để các HTX giữ vai trò trung gian kết nối với các nông dân. Cách tiếp cận này sẽ giúp tạo ra vùng nguyên liệu phù hợp với nhu cầu thị trường thực tế.

Ông Nguyễn Bá Châu, Chủ tịch Liên minh HTX Nghệ An, cho biết cần tập trung vào ba vấn đề chính là quy hoạch vùng nguyên liệu, hỗ trợ HTX đầu tư vào thiết bị chế biến, và tăng cường kết nối thị trường. Trong chuỗi cung ứng, doanh nghiệp cần đóng vai trò dẫn dắt, trong khi HTX đóng vai trò tổ chức sản xuất và người dân thực hiện sản xuất trực tiếp.

Liên minh HTX Nghệ An đã khuyến khích thành lập Câu lạc bộ HTX Dược liệu Nghệ An, quy tụ 16 HTX nòng cốt, nhằm chia sẻ kinh nghiệm, kỹ thuật và nguồn lực giữa các thành viên, cùng nhau phát triển.

Liên minh cũng dự kiến xây dựng 2-3 mô hình HTX dược liệu điểm theo chuỗi giá trị, hỗ trợ từ khâu giống, đất đai đến chế biến và kết nối thị trường. Điều này sẽ giúp tạo ra một mô hình phát triển hiệu quả và khả thi.

Những lợi thế mà tỉnh Nghệ An sở hữu, từ diện tích tự nhiên phong phú đến hệ sinh thái đa dạng, đã và đang tạo điều kiện thuận lợi cho việc bảo tồn và phát triển đa dạng các loại dược liệu. Thế nhưng, để thực sự khai thác tiềm năng to lớn này, ngành dược liệu cần một chiến lược đồng bộ và hiệu quả.

Để tăng cường sự liên kết giữa các HTX, một số doanh nghiệp và HTX tại Nghệ An đã bắt đầu đầu tư phát triển những mô hình sản phẩm dược liệu như tinh bột nghệ và trà hoa vàng. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cây dược liệu cần phải được nhìn nhận và phát triển như một ngành hàng có giá trị cao. Quy trình từ giống, kỹ thuật đến chế biến và tiêu thụ cần phải được kết nối chặt chẽ để tạo ra giá trị gia tăng cho toàn bộ chuỗi sản xuất.

Khi các doanh nghiệp thực sự trở thành người dẫn dắt, HTX tổ chức sản xuất hiệu quả và nông dân có lòng tin gắn bó với cây trồng, tiềm năng kinh tế từ cây dược liệu của Nghệ An mới có thể trở thành hiện thực.

Khám Phá Các Ngành Nghề Đang Có Nhu Cầu Tuyển Dụng Cao

SKĐS – Với hệ sinh thái đa dạng và phong phú, tỉnh Nghệ An đang thực hiện chiến lược biến cây dược liệu thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, để phát huy giá trị, ngành dược liệu của tỉnh cần tháo gỡ những điểm nghẽn về vùng nguyên liệu, vốn, công nghệ và liên kết chuỗi.