Trong nhiều năm qua, các nhà khoa học đã tin rằng nhóm cynodont, những sinh vật có hình dáng dạng bò sát sống vào kỷ Permi và Tam Điệp, chủ yếu sinh sản bằng cách đẻ trứng. Quan điểm này xuất phát từ việc đẻ trứng là hình thức sinh sản phổ biến ở các loài bò sát hiện nay và một số loài động vật có vú cổ xưa như thú mỏ vịt.
Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây xuất hiện trên tạp chí Frontiers in Mammal Science đã cung cấp bằng chứng hóa thạch đầu tiên ủng hộ cho một giả thuyết khác, mở ra một kỷ nguyên mới trong việc hiểu biết về quá trình tiến hóa trong sinh sản.
Khám Phá Qua Một Mẫu Hóa Thạch
Phát hiện quan trọng này bắt nguồn từ một lớp xương chân khi nghiên cứu tại Đại học Buenos Aires, Argentina. Khi xem xét cấu trúc vi mô từ mẫu vật Chiniquodon theotonicus, được khai quật từ Vườn quốc gia Talampaya ở tây bắc Argentina vào năm 2011, nghiên cứu sinh María Miceli Baro cùng với nhà cổ sinh vật học Leandro Gaetano đã phát hiện một đường viền tăng trưởng bất thường trong mô xương.
Phân tích thêm cho thấy đây là dấu hiệu của quá trình tăng trưởng sơ sinh, đặc trưng xuất hiện trong xương hoặc răng của động vật, cho thấy sự tăng tốc độ trao đổi chất ngay sau khi sinh. Điều này đã giúp phân biệt rõ ràng giữa các mô xương trước và sau sinh sản.
Đường viền tăng trưởng bất thường trong mô xương chân của mẫu hóa thạch Chiniquodon theotonicus. Ảnh: Gaetano và đồng nghiệp.
Đây là lần đầu tiên mà kiến thức về mô phôi được ghi nhận trên một hóa thạch thuộc nhóm cynodont. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng vết tăng trưởng sơ sinh và kích thước bên ngoài của xương chân để ước đoán trọng lượng của cá thể này ở hai giai đoạn phát triển quan trọng.
Kết quả cho thấy Chiniquodon theotonicus nặng khoảng 1,7 kg khi mới sinh và đạt trọng lượng gần 12 kg khi trưởng thành, tức là khối lượng lúc mới sinh chiếm khoảng 14% so với trọng lượng cơ thể trưởng thành.
Để xác định cách thức sinh sản, các nhà khoa học so sánh tỷ lệ khối lượng này với hàng nghìn loài động vật đang tồn tại. Kết quả cho thấy các loài bò sát đẻ trứng, như rùa và cá sấu, chỉ sinh con có trọng lượng từ 0,1% đến 0,6% so với trọng lượng cơ thể mẹ.
Trong khi đó, các loài chim lớn như sếu có tỷ lệ từ 1,3% đến 4,5%. Ngược lại, động vật có vú có nhau thai thường sinh ra con với trọng lượng lớn hơn, đạt gần 19% khối lượng cơ thể lúc trưởng thành, như trường hợp của loài linh dương duiker ở Châu Phi.
Kết quả cho thấy rằng Chiniquodon theotonicus sở hữu tỷ lệ khối lượng sơ sinh giống như động vật có vú có nhau thai, điều này gợi ý rằng loài này có thể đã mang thai và sinh con một cách trực tiếp thay vì đẻ trứng.
Hộp sọ của mẫu hóa thạch Chiniquodon theotonicus được sử dụng trong nghiên cứu. Ảnh: Gaetano và cộng sự.
Những Yếu Tố Thúc Đẩy Sự Tiến Hóa
Chuyên gia Adriana Mancuso từ CONICET cho biết, Chiniquodon theotonicus sống trong kỷ Tam Điệp, thời kỳ mà hệ sinh thái trên Trái Đất đang phục hồi sau một đợt tuyệt chủng lớn vào cuối kỷ Permi. Điều này có nghĩa là cá thể này phải đối mặt với áp lực cạnh tranh và săn mồi rất cao.
Bà Mancuso đã chỉ ra rằng, cùng với xu hướng khô hạn và mùa mạnh mẽ, phôi thai được bảo vệ tốt hơn ở các loài đẻ con lại tăng khả năng sống sót hơn so với phôi thai của các loài đẻ trứng.
Phát hiện này phù hợp với những nghiên cứu trước đó về sự xuất hiện sớm của những đặc điểm quan trọng ở tổ tiên động vật có vú như tuyến sữa, lông mao, và bộ não phát triển giúp nhai thức ăn hiệu quả.
Các nhà khoa học tin rằng hình thức sinh sản có thể đã đồng tiến hóa cùng với những đặc điểm sinh học này, đẩy thời gian xuất hiện khả năng sinh sản ở dòng họ động vật có vú lùi lại từ 90 đến 95 triệu năm so với các giả thuyết trước.
Giáo sư Mike Benton từ Đại học Bristol (Anh) nhận xét rằng những kết quả phân tích rất thuyết phục và giải thích lý do vì sao hóa thạch trứng của nhóm này lại hiếm gặp trong các tầng lớp địa chất của kỷ Permi và Tam Điệp.
Tuy nhiên, một số chuyên gia như Oliver Griffith từ Đại học Macquarie và Eva Hoffman từ Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ cũng nhấn mạnh rằng đây vẫn chỉ là bằng chứng gián tiếp và cần thêm nhiều hóa thạch mang thai để khẳng định.
Hơn nữa, những hóa thạch của tổ tiên xa hơn như Lystrosaurus cho thấy rằng đẻ trứng vẫn là hình thức sinh sản phổ biến ở nhiều nhóm sinh vật sống cùng thời.
Tranh minh họa Chiniquodon theotonicus sống trong kỷ Tam Điệp. Nguồn: María de los Ángeles Miceli Baro.
Chỉ với những góc nhìn khác nhau, nghiên cứu này đã mở ra một hướng đi mới trong việc giải mã lịch sử tiến hóa. Qua việc phân tích những dấu vết vi mô tưởng chừng như vô hình trong xương hóa thạch, các nhà khoa học đã chỉ ra rằng chiến lược sinh sản của động vật có vú hiện đại có thể đã bắt đầu hình thành từ hàng trăm triệu năm trước, trước cả khi những loài động vật có vú đầu tiên xuất hiện.
Để tìm hiểu sâu hơn về các vấn đề liên quan đến dịch bệnh và an toàn y tế, bạn có thể đọc thêm về Những Biện Pháp Cần Thiết Để Kiểm Soát Dịch Ebola Tại CHDC Congo. Ngoài ra, nếu bạn quan tâm đến các vấn đề an ninh và bạo lực tại Campuchia, hãy tham khảo bài viết Tấn Công Đẫm Máu Tại Campuchia: Băng Cướp Ưu Tiên Vàng và Tiền Mặt. Cuối cùng, nghiên cứu những vấn đề liên quan đến an toàn y tế được thể hiện qua bài viết Xét Xử Nghiêm Khắc Vụ Tấn Công Nhân Viên Y Tế Tại Nghệ An.
