Những câu chuyện xung quanh các mộ chôn tập thể tại Quảng Trị không chỉ là những ký ức đau thương mà còn là hiện thân của lòng dũng cảm và hy sinh. Trong trận đánh lịch sử vào ngày 25/8/1966 tại thôn Tân Tường, khoảng 81 chiến sĩ đã hy sinh và được chôn tại các hố tập thể. Các nhân chứng sống đã góp phần làm sáng tỏ những thông tin quý giá về những sự kiện đau thương này.
Trong giai đoạn 1993 – 1994, lực lượng chức năng đã phát hiện một hố chôn tập thể tại thôn Tân Tường và tiến hành cất bốc đưa hài cốt về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Đường 9, nơi này hiện đang an nghỉ của hơn 10.000 liệt sĩ. Những nỗ lực trong việc xác định vị trí các hố chôn tập thể khác vẫn đang là một thách thức lớn. Sửa đổi luật về tiền tệ và ngân hàng: Hướng đi mới cho ch…
Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Đường 9 (phường Đông Hà, tỉnh Quảng Trị) hiện là nơi an nghỉ của hơn 10.000 liệt sĩ.
Ông Nguyễn Quang Thục, một trong những nhân chứng có giá trị, đã từng là cán bộ chính sách của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị. Ông đã tham gia vào công tác cất bốc hài cốt trong giai đoạn 1993 – 1994 và thu thập được nhiều câu chuyện từ những người đã sống qua thời kỳ đó. Theo ông, trận đánh ngày 25/8/1966 không chỉ ghi dấu những mất mát đau thương mà còn lộ ra một thực trạng về việc chôn cất liệt sĩ tại nhiều địa điểm khác.
Thông tin quý báu từ ông Hoàng Kim Nhuận, một nhân chứng khác, đã giúp lực lượng chức năng xác định thêm nhiều địa điểm nghi ngờ có mộ chôn tập thể. Ông Nhuận nhớ lại ký ức về việc bị ép di tản tới thôn Tân Tường vào năm 1967, nơi mà người dân sống dưới sự kiểm soát nghiêm ngặt của quân địch. Trong một lần, khi ông tham gia đào mương thoát nước, nhiều thi thể quân đội đã được phát hiện. Ông là người đầu tiên đưa hài cốt lên, nhưng lại bị quân địch phát hiện và ngăn cản hành động đó.
Ông Nguyễn Quang Thục từng là cán bộ chính sách của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị, thu thập được nhiều thông tin về nơi nghi có mộ tập thể tại thôn Tân Tường.
Ông Nhuận cho biết việc cất bốc hài cốt được thực hiện từ 9h đến 16h. Họ đã chôn khoảng 20 hài cốt thành từng phần mộ gần hố chôn tập thể. Tuy nhiên, khi bị phát hiện, quân địch đã nhanh chóng lấp hố và không cho người dân tiếp cận khu vực này. Ký ức về hố chôn tập thể vẫn luôn đeo đuổi ông Nhuận cho đến hôm nay, khiến ông luôn trăn trở về việc tìm kiếm lại các liệt sĩ.
Năm 1972, gia đình ông Nhuận đã chuyển về quê hương cũ và sau chiến tranh, ông không ngừng nỗ lực tìm kiếm hố chôn tập thể. Với sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại, ông hy vọng rằng việc tìm kiếm sẽ trở nên dễ dàng hơn so với những năm trước.
Nơi nghi có mộ tập thể liệt sĩ nằm tại Khu Công nghiệp Cam Thành (xã Cam Lộ), trong khuôn viên một nhà máy chế biến nông sản.
Thông tin từ các nhân chứng đã giúp lực lượng chức năng xác định chính xác nơi nghi có mộ tập thể liệt sĩ nằm tại Khu Công nghiệp Cam Thành, trong khuôn viên một nhà máy chế biến nông sản. Nhân viên tại đây cho biết, các thiết bị hiện đại đang được sử dụng để khảo sát và tìm kiếm vị trí các hài cốt vẫn còn tìm ẩn.
Kết quả khảo sát đang được phân tích để định hướng cho các hoạt động tìm kiếm tiếp theo, nhằm tôn vinh và tìm lại tên tuổi của những người lính đã hy sinh trong cuộc chiến tranh đầy khổ đau này.
