Việc điều trị I-131 cho bệnh nhân sau mổ ung thư tuyến giáp là một chủ đề rất quan trọng và cần được xem xét kỹ lưỡng. Mặc dù nhiều người bệnh có thể theo dõi mà không cần điều trị này, những trường hợp có nguy cơ tái phát cao hoặc có tế bào ung thư còn sót lại lại sẽ hưởng lợi rất nhiều từ I-131.
Vai Trò Của I-131 Trong Việc Điều Trị Ung Thư Tuyến Giáp
Tuyến giáp là bộ phận duy nhất trong cơ thể con người có khả năng hấp thụ iod để sản xuất hormone. Ngay cả sau khi phẫu thuật, nếu có bất kỳ mô tuyến giáp hoặc tế bào ung thư nào còn tồn tại, chúng vẫn có thể hấp thụ iod. Nguyên Nhân Đằng Sau Sự Tử Vong Cao Của Viêm Gan B và C Cập Nhật Quan Trọng về Chẩn Đoán và Điều Trị Viêm Gan B,…
I-131 là một loại iod phóng xạ, được thiết kế để nhắm đúng vào các tế bào cần điều trị. Khi được đưa vào cơ thể, I-131 tập trung chủ yếu ở những mô tuyến giáp còn sót lại hoặc tế bào ung thư còn khả năng hấp thụ iod. Tại đây, tia beta từ I-131 sẽ tiêu diệt các tế bào này, trong khi tia gamma sẽ giúp bác sĩ theo dõi mức độ hấp thụ iod và hiệu quả điều trị.
Không phải tất cả trường hợp sau mổ ung thư tuyến giáp cần điều trị I-131. Ảnh từ AI.
Mục đích điều trị bằng I-131 thường xoay quanh ba vấn đề chính:
– Tiêu diệt mô tuyến giáp còn lại sau phẫu thuật.
– Tiêu diệt những ổ tế bào ung thư nhỏ mà các phương pháp chẩn đoán chưa phát hiện được (điều trị phụ).
TS.BS.Nguyễn Vinh Quang – Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 – TP. HCM
– Điều trị các tổn thương ung thư đã xác định, chẳng hạn như ở hạch cổ hoặc các ổ di căn có khả năng hấp thụ iod.
Xác định đúng mục tiêu trị liệu sẽ giúp bác sĩ đưa ra liều lượng I-131 phù hợp và đánh giá hiệu quả điều trị chính xác hơn.
Các Trường Hợp Nào Nên Điều Trị I-131 Sau Phẫu Thuật?
Trước đây, I-131 được áp dụng khá phổ biến sau khi cắt toàn bộ tuyến giáp. Tuy nhiên, theo hướng dẫn ATA 2025 do Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ công bố, các bác sĩ cần đồng thời xem xét kích thước và mức độ xâm lấn của khối u, diện cắt, tình trạng hạch, đặc điểm mô học, thyroglobulin sau phẫu thuật, và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh.
Các nghiên cứu như ESTIMABL2 cho thấy, bệnh nhân có nguy cơ thấp có thể không cần dùng I-131 sau phẫu thuật mà vẫn đạt hiệu quả kiểm soát bệnh tương tự. Điều này giúp giảm thiểu điều trị không cần thiết, lo ngại về phơi nhiễm phóng xạ và các tác dụng phụ liên quan.
Việc sử dụng I-131 thường được xem xét trong các trường hợp như có xâm lấn rõ rệt, có tế bào ung thư còn sót lại, nhiều hạch hoặc hạch lớn, mô học có nguy cơ cao, thyroglobulin tăng bất thường hoặc di căn còn khả năng hấp thụ iod. Thiếu sót trong điều trị có thể làm tăng nguy cơ tái phát bệnh.
Chuẩn Bị Cho Bệnh Nhân Trước Khi Điều Trị
Để đảm bảo iod được hấp thu hiệu quả, nồng độ TSH trong cơ thể cần được nâng cao. Bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân ngừng sử dụng thuốc levothyroxine hoặc sử dụng TSH tái tổ hợp tùy thuộc vào mục tiêu điều trị, tình trạng bệnh kèm theo và khả năng chịu đựng tình trạng suy giáp.
Sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp bệnh nhân cần uống thuốc như thế nào?ĐỌC NGAY
Bệnh nhân thường được khuyến cáo hạn chế tiêu thụ iod trong vòng 1-2 tuần, tránh các loại thực phẩm như rong biển, tảo, và thuốc chứa iod, đồng thời cần thông báo cho bác sĩ về bất kỳ hình ảnh cản quang nào gần đây. Phụ nữ cần đảm bảo không mang thai; người đang cho con bú cần tạm ngừng theo chỉ dẫn của chuyên gia. Các chỉ số Tg, anti-Tg, TSH, chức năng thận và hình ảnh cần được đánh giá trước khi điều trị.
Các Tác Dụng Phụ Và Lưu Ý Sau Khi Điều Trị
Tác Dụng Phụ
Nhiều bệnh nhân dung nạp I-131 khá tốt và ít gặp tác dụng phụ nghiêm trọng. Một số tác dụng phụ có thể xuất hiện sớm bao gồm buồn nôn, đau ở vùng cổ, khô miệng, viêm tuyến nước bọt hay thay đổi vị giác. Để giảm các triệu chứng này, bệnh nhân nên uống đủ nước, chăm sóc răng miệng và tuân thủ hướng dẫn từ các bác sĩ y học hạt nhân. Tác dụng phụ muộn tuy ít gặp nhưng có thể gia tăng nếu mức phóng xạ tích lũy cao.
Sau khi xuất viện, bệnh nhân cần giữ khoảng cách an toàn, hạn chế tiếp xúc lâu dài với trẻ em và phụ nữ có thai, ngủ riêng và thực hiện vệ sinh cá nhân tốt. Không nên áp dụng thời gian cách ly của người khác vì mức phóng xạ còn lại và hoàn cảnh sống của mỗi người khác nhau.
Theo Dõi Sau Điều Trị
Một sai lầm thường gặp là diễn giải các chỉ số thyroglobulin (Tg) từ một lần kiểm tra đơn lẻ. Tg chỉ có giá trị khi được xem xét cùng với anti-Tg, mức TSH, loại phẫu thuật, siêu âm cổ và xu hướng theo thời gian. Từ đó, bác sĩ có thể quyết định mức ức chế TSH, tần suất tái khám và nhu cầu làm thêm hình ảnh học.
Khi Nào Bệnh Được Cho Là Kháng I-131?
Các khối u không còn khả năng hấp thụ iod hoặc vẫn tiếp tục phát triển mặc dù đã ghi nhận hấp thụ. Trong trường hợp đó, việc lặp lại I-131 có thể làm tăng độc tố mà không mang lại lợi ích điều trị. Các bệnh nhân cần được hội chẩn để xem xét các lựa chọn điều trị khác như phẫu thuật, điều trị tại chỗ, thuốc ức chế tyrosine kinase hoặc điều trị theo đột biến gen.
Mời độc giả xem thêm video:
Cô gái 20 tuổi phát hiện mắc ung thư tuyến giáp di căn xương chỉ từ dấu hiệu đau lưng – SKĐS
