Vào sáng ngày 14/8, trong phiên họp thứ 5 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã trình bày đề xuất tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình duy nhất. Động thái này nhằm cụ thể hóa các chính sách phát triển bền vững cho các địa phương, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và phân bổ ngân sách.
Cấu Trúc Mới Cho Các Nhiệm Vụ Địa Phương
Đại diện cho Chính phủ, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một chương trình mục tiêu quốc gia tổng thể. Điều này không chỉ phản ánh chủ trương của Bộ Chính trị mà còn triển khai chỉ đạo từ Đảng ủy Chính phủ. Một Vụ Bắt Giữ Đặc Biệt Liên Quan Đến Ma Túy và Trả Lương… Cuộc Diễn Tập Chữa Cháy Quy Mô Tại Kho Xăng Dầu Nghệ An Đà Nẵng: Bắt Giữ 12 Thanh Thiếu Niên Gây Rối Trật Tự Công…
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: Media Quốc hội
Bộ trưởng cũng cho biết, Quốc hội khóa XV đã chính thức phê duyệt chủ trương cho 4 chương trình qua các Nghị quyết. Tuy nhiên, thực tế quản lý các chương trình này vẫn tồn tại nhiều vấn đề, như nội dung bị dàn trải, các văn bản hướng dẫn phức tạp và mâu thuẫn về đối tượng và nhiệm vụ. Điều này đã dẫn đến khó khăn trong việc lập kế hoạch và thực hiện các dự án.
Tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ giải ngân từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trung ương dự kiến chỉ đạt 76,8%, tương đương hơn 135.000 tỷ đồng. Trong khi đó, cho đến hết tháng 7 năm 2026, tỷ lệ vốn được giải ngân kéo dài sang năm 2026 mới chỉ đạt 23%.
Trong giai đoạn 2026-2030, ngân sách trung ương dự tính cho các chương trình là 362.725,657 tỷ đồng, tương đương 187,8% so với giai đoạn trước đó. Nếu không có sự điều chỉnh trong cơ chế, nguy cơ lãng phí và chậm giải ngân vẫn có thể tiếp diễn. Do đó, Chính phủ đã đưa ra đề xuất thống nhất tên gọi, cấu trúc nội dung và cải tiến cơ chế quản lý để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.
Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội
Tên gọi được đề xuất cho chương trình mới là “Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035”. Chương trình này sẽ hợp nhất 4 chương trình hiện tại liên quan đến văn hóa, giáo dục, nông thôn mới và chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, Chương trình phòng, chống ma túy sẽ được duy trì độc lập do tính chất đặc thù của nó trong việc đảm bảo an ninh và trật tự xã hội.
Tổng số vốn huy động cho giai đoạn 2026-2030 ước tính khoảng 808.558 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước trung ương chiếm 345.000 tỷ đồng, với 75% thuộc về nguồn đầu tư công và 25% còn lại từ ngân sách thường xuyên.
Đảm Bảo Quyền Lợi Người Dân Trong Tích Hợp
Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn đã đại diện cho cơ quan thẩm tra, nhấn mạnh sự đồng thuận về sự cần thiết phải tích hợp, nhưng đồng thời cũng yêu cầu bảo vệ quyền lợi của người thụ hưởng.
Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn. Ảnh: Media Quốc hội
Hội đồng Dân tộc đã nhấn mạnh rằng việc tích hợp cần phải thực chất và không được chỉ là cộng gộp cơ học. Nếu chỉ đơn giản đưa 4 chương trình vào một khung chung, điều này có thể làm giảm mục tiêu và mức độ ưu tiên của các chính sách đặc thù cho các vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Về mặt thẩm quyền và quy trình, hiện vẫn chưa có quy định cụ thể về việc hợp nhất các chương trình mục tiêu quốc gia. Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý rằng cần phân biệt giữa “trùng lặp” và “giao thoa” trong các chương trình hỗ trợ. Một hộ gia đình có thể nhận hỗ trợ cho nhiều lĩnh vực như hạ tầng, y tế và giáo dục mà không vi phạm quy tắc trùng lặp.
Hội đồng Dân tộc đề nghị làm rõ nguồn vốn xác định cho tổng số 808.558 tỷ đồng và số vốn tiết kiệm từ việc giảm đầu mối quản lý. Ngoài ra, cần xử lý định kỳ các vấn đề chậm giải ngân liên quan đến 17.241,8 tỷ đồng vốn kéo dài sang năm 2026.
Cuối cùng, Hội đồng Dân tộc cảnh báo rằng việc áp dụng cứng nhắc tỷ lệ 75% cho nguồn đầu tư công và 25% cho kinh phí thường xuyên có thể hạn chế sự hỗ trợ cho các chính sách đặc thù, như sinh kế, đào tạo và chăm sóc sức khỏe. Đối với những địa phương có tỷ lệ bổ sung từ ngân sách trung ương trên 70%, tỷ lệ vốn đối ứng không nên vượt quá 10%.
ĐBQH đề xuất điểm dừng cho shipper, người đi xe máy gọi điện để bảo đảm ATGT
