Vào ngày 2 tháng 8 năm 2017, một hiện tượng thiên nhiên đáng chú ý đã xảy ra khi một vụ nhật thực toàn phần được hàng triệu người dân Mỹ theo dõi. Trong khi nhiều người đã trang bị kính bảo vệ để đảm bảo an toàn cho mắt khi quan sát, không ít người khác lại bất cẩn nhìn trực tiếp vào ánh sáng Mặt Trời. Một trong những trường hợp đáng tiếc là của Nia Payne, một cô gái 26 tuổi sống tại quận Staten Island, New York, nơi có thể quan sát nhật thực với khoảng 70% ánh sáng Mặt Trời bị che khuất.
Nia đã quyết định ngước mắt lên trời, trong suy nghĩ rằng việc nhìn trong một khoảng thời gian ngắn sẽ không gây hại cho mắt. Cô chỉ nhìn vào Mặt Trời trong khoảng 6 giây bằng mắt thường. Cảm thấy lo lắng về việc này, Nia đã mượn một chiếc kính không đạt tiêu chuẩn an toàn ISO 12312-2 từ một người xung quanh, rồi tiếp tục nhìn vào Mặt Trời với thiết bị không đạt tiêu chuẩn này thêm 15-20 giây nữa trước khi trở về nhà. Cơ Chế Tài Chính Mới Cho Nghiên Cứu Công Nghệ Chiến Lược…
Nhiều người đã không chuẩn bị kính bảo vệ, dẫn đến những nguy cơ cho sức khỏe mắt. Ảnh: Global News
Chỉ sau vài giờ, Nia nhận thấy một vùng mờ đục xuất hiện ở mắt trái, vùng này càng ngày càng rõ nét trong 2 ngày tiếp theo. Vùng mờ này dần phát triển thành một hình lưỡi liềm hoàn hảo, nằm ngay giữa tầm nhìn của cô. Điều đáng lưu ý là hình lưỡi liềm này hoàn toàn trùng với vị trí của Mặt Trăng khi cô nhìn lên trời.
Hai Cơ Chế Tổn Thương Võng Mạc Khó Chịu
Để tìm hiểu tại sao tình trạng này xảy ra, Nia đã đến khám tại Bệnh viện Mắt & Tai New York thuộc Hệ thống Y tế Mount Sinai. Bác sĩ đã báo cáo trường hợp của cô trên tạp chí y khoa JAMA Ophthalmology vào tháng 12 năm 2017. Kết quả kiểm tra cho thấy mắt phải của Nia vẫn đạt điểm tối đa 20/20, trong khi mắt trái chỉ đạt 20/25. Dù chỉ số thị lực không giảm quá nhiều, nhưng sự xuất hiện của hình lưỡi liềm làm cô không thể đọc chữ hoặc nhận diện khuôn mặt.
Hình ảnh siêu âm cho thấy tổn thương trong mắt Nia. Ảnh: JAMA Network
Các bác sĩ đã tập trung vào khảo sát lớp tế bào ánh sáng nằm ở đáy võng mạc, nơi tập trung các tế bào chịu trách nhiệm xử lý màu sắc và chi tiết sắc nét. Trong nhiều trường hợp, hiện tượng tổn thương võng mạc do ánh sáng mạnh có thể xảy ra khi ánh sáng mặt trời được hội tụ qua thủy tinh thể, dẫn đến hai cơ chế tàn phá. Đầu tiên là tổn thương nhiệt, khi nhiệt độ mô võng mạc tăng vượt quá khả năng chịu đựng của tế bào. Tiếp theo là tổn thương quang hóa, nơi tia cực tím và ánh sáng xanh phá hủy các liên kết trong protein nhạy sáng.
Hậu Quả Vĩnh Viễn
Trường hợp của Nia gây chú ý trong y học khi hình ảnh tổn thương trong mắt của cô hoàn toàn trùng khớp với bức tranh mà cô đã tự phác họa. Đội ngũ bác sĩ đã yêu cầu cô vẽ lại những gì cô nhìn thấy, và bức vẽ chính xác đã chỉ ra hình lưỡi liềm theo hướng của nhật thực. Họ tiếp tục sử dụng công nghệ hiện đại để chụp hình võng mạc, xác nhận rằng tổn thương tế bào có hình lưỡi liềm, hoàn toàn trùng khít với bức vẽ của cô.
Giải thích hiện tượng này, Tiến sĩ Avnish Deobhakta cho biết, thủy tinh thể của mắt đã hoạt động như một kính phóng đại, hội tụ ánh sáng lên vùng võng mạc. Tổn thương này là vĩnh viễn và không thể chữa trị.
Tổn thương trong mắt Nia là không thể phục hồi. Ảnh minh họa: Seema
Thời gian trôi qua, tình trạng của Nia không có dấu hiệu cải thiện. Cô đã phải làm quen với việc dùng mắt phải làm mắt chính trong mọi hoạt động hàng ngày. Đọc sách trở nên khó khăn, và cô phải áp sát mắt vào màn hình khi sử dụng máy tính hoặc điện thoại. Hình bóng lưỡi liềm vẫn thường xuyên xuất hiện trong tầm nhìn mỗi khi nhìn vào nguồn sáng, trở thành một lời nhắc nhở không thể xóa bỏ về sự chủ quan với ánh sáng Mặt Trời.
Nếu bạn muốn biết thêm về những vụ việc tương tự liên quan đến ánh sáng và sức khỏe mắt, hãy tham khảo bài viết về Sân Bay Tân Sơn Nhất Bị Gián Đoạn Hoạt Động Do Drone Xâm Nhập, hoặc theo dõi Cảnh Báo Mưa Dông Tại Tỉnh Miền Bắc để cập nhật thời tiết và tình trạng an toàn bay hiện tại.
