Với sự bùng nổ trong ngành công nghiệp thực phẩm tăng cường protein, lượng đạm mà con người tiêu thụ đang gia tăng nhanh chóng. Hàng loạt sản phẩm từ ngũ cốc, đến nước uống bổ sung protein xuất hiện trên thị trường đã dẫn đến một cuộc tranh luận liệu có nên ăn nhiều đạm hơn hay không.
Nhiều huấn luyện viên và các chuyên gia dinh dưỡng trên mạng xã hội thường khuyến khích rằng chế độ ăn giàu đạm sẽ hỗ trợ giảm cân và kéo dài tuổi thọ. Đặc biệt, một số quốc gia đã nâng cao mức khuyến nghị về đạm mà người dân nên hấp thụ hàng ngày.
Ngành công nghiệp thực phẩm bổ sung protein đang phát triển mạnh mẽ với doanh thu ước tính gần 88 tỷ USD. Ảnh minh họa: Questo Mi Piace
Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây đăng tải trên tạp chí Cell Press Blue đã chỉ ra những mối quan ngại về việc tiêu thụ quá nhiều đạm. Nghiên cứu này đã tập hợp dữ liệu từ hơn 350 nghiên cứu trước đó, cho thấy bằng cách nạp protein vượt quá nhu cầu sinh lý, không những không đem lại lợi ích mà còn tiềm tàng nhiều rủi ro cho sức khỏe.
Nguy cơ từ việc thừa đạm
Nhóm nghiên cứu dưới sự dẫn dắt của Giáo sư Dudley Lamming tại Đại học Wisconsin-Madison đã chỉ ra rằng tiêu thụ protein cao có thể thúc đẩy quá trình lão hóa ở những người ít vận động. Điều này đặc biệt đáng lo ngại trong bối cảnh xã hội ngày nay, khi mà nhiều người dành hàng giờ liền cho công việc văn phòng mà thiếu vận động.
Các axit amin từ nguồn thực phẩm giàu đạm như thịt đỏ và sữa, khi dư thừa sẽ dẫn đến việc tăng cường kích hoạt phức hợp mTORC1 trong cơ thể, gây rối loạn quá trình chuyển hóa và tiềm tàng nguy cơ mắc bệnh mãn tính.
Nguy cơ lão hóa tế bào có thể gia tăng do việc tiêu thụ quá nhiều đạm. Ảnh minh họa: LaylaBird/E+/Getty Images
Khi ăn uống dư thừa đạm mà không kèm theo hoạt động thể chất, cơ thể sẽ gặp khó khăn trong việc sử dụng axit amin cho việc xây dựng và phục hồi cơ bắp. Thay vào đó, chúng trở thành gánh nặng và kích thích các con đường sinh học gây hại cho tế bào.
Các axit amin không chỉ là nguyên liệu tạo nên tế bào mà còn là chất điều khiển sự phát triển của cơ thể. Việc nạp quá mức không chỉ gây hại cho sức khỏe mà còn làm gia tăng nguy cơ bị viêm mãn tính, tổn thương di truyền trong tế bào.
Trong khi đó, việc duy trì một chế độ ăn cân bằng, giàu chất xơ và ít đạm hơn lại có thể kích hoạt hormone FGF21, có tác dụng thúc đẩy quá trình chuyển hóa năng lượng và giảm mỡ trắng, từ đó cải thiện sức khỏe tổng quát.
Khả năng tích lũy độc tố
Nghiên cứu cũng cho thấy một chế độ ăn giảm đạm có thể làm giảm mỡ thừa, cải thiện chỉ số đường huyết và kéo dài tuổi thọ lên tới 50%. Một nghiên cứu mới đây từ tạp chí Nature Aging cũng chỉ ra rằng việc hạn chế axit amin như valine có thể kéo dài tuổi thọ của chuột, từ đó gợi ý rằng sự cắt giảm protein có thể là biện pháp hữu hiệu cho sức khỏe con người.
Những cá thể trong thí nghiệm cho thấy không chỉ sống lâu hơn mà còn ít bị bệnh và duy trì chức năng não bộ tốt hơn khi đến tuổi già. Các thử nghiệm cũng cho thấy sự gia tăng hormone có lợi FGF21 ở nhóm người áp dụng chế độ ăn giảm đạm.
Thay vì tiêu thụ đạm nhiều, một chế độ ăn giảm đạm đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Ảnh minh họa: Filadendron/Getty Images
Sự dư thừa chất đạm cũng tạo áp lực lên gan và thận trong quá trình chuyển hóa, dẫn đến tích lũy hóa chất độc hại trong cơ thể. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng những người có chế độ ăn giàu đạm nhưng ít vận động có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 và các bệnh tim mạch cao hơn.
Khuyến nghị cho chế độ ăn uống hợp lý
Dựa trên các bằng chứng khoa học, chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị rằng mỗi cá nhân nên xem xét nhu cầu đạm của bản thân một cách kỹ lưỡng. Tiến sĩ Will Hsu đã chỉ ra rằng nhu cầu đạm cần được điều chỉnh dựa trên độ tuổi và mức độ hoạt động của từng người.
Điều này có nghĩa là người lớn ít vận động cần khoảng 15 gram đạm cho mỗi bữa ăn, tương đương với một miếng ức gà nhỏ hoặc 2 quả trứng, thay vì cố nạp quá nhiều.
Mỗi người cần điều chỉnh lượng đạm theo nhu cầu cá nhân để tránh dư thừa không cần thiết. Ảnh minh họa: Arise
Giáo sư Frank Hu từ Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan khuyên rằng sau 50 tuổi, nên điều chỉnh tỷ lệ giữa đạm động vật và thực vật về mức cân bằng 1:1, qua đó tăng cường sử dụng các loại đậu và ngũ cốc.
Tóm lại, mặc dù nhiều người nghĩ rằng ăn càng nhiều đạm thì sức khỏe càng tốt, điều này thực sự không phải lúc nào cũng đúng, đặc biệt là với những người lối sống ít vận động. Việc hiểu đúng nhu cầu dinh dưỡng cá nhân và kết hợp với chế độ luyện tập hợp lý sẽ là chìa khóa để duy trì sức khỏe lâu dài.
Bên cạnh đó, để nắm rõ hơn về những tác động tiêu cực từ chế độ ăn uống, độc giả có thể tham khảo thêm bài viết về đường dây cá độ bóng đá lớn bị triệt phá và hệ lụy từ gian lận thi cử tại Quảng Trị.
