Khi bạn nghe về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), có thể bạn chỉ nghĩ đến việc nó ảnh hưởng đến hô hấp. Tuy nhiên, nhiều người không nhận ra rằng COPD còn có tác động sâu rộng đến sức khỏe toàn thân, đặc biệt là sức mạnh cơ bắp. Vậy điều gì khiến việc tập luyện sức mạnh trở nên thiết yếu cho người bệnh COPD?
1. Tình Trạng Yếu Cơ Ở Người Bị COPD
Các bệnh nhân COPD thường gặp khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động thể chất, dẫn đến tình trạng giảm khả năng vận động. Sự thiếu hoạt động này có thể làm giảm khối lượng và sức mạnh cơ bắp, đặc biệt là ở chân. Bên cạnh đó, những yếu tố như viêm mạn tính, thiếu oxy liên tục, tình trạng suy dinh dưỡng, và việc sử dụng corticosteroid có thể làm suy yếu thêm các cơ bắp ở bệnh nhân. Nguy Hiểm Từ Việc Tự Ý Sử Dụng Thuốc Điều Trị Vảy Nến: Cả… Những Dấu Hiệu Cảnh Báo Về Suy Hô Hấp Ở Người Cao Tuổi
Khi cơ bắp trở nên yếu ớt, ngay cả những công việc hàng ngày như đứng dậy từ ghế, đi bộ hoặc lên cầu thang cũng trở nên khó khăn. Đây là một vòng luẩn quẩn: khó thở dẫn đến ít vận động, ít vận động khiến cơ yếu hơn, và lại làm cho việc thở trở nên khó khăn hơn.
COPD không chỉ ảnh hưởng đến phổi mà còn tác động đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể.
2. Lợi Ích Đáng Kể Của Tập Luyện Sức Mạnh
Khác với các bài tập aerobic tập trung vào nâng cao sức bền tim phổi, tập luyện sức mạnh giúp tăng cường sức mạnh và chức năng của cơ bắp. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc tập luyện sức mạnh thường xuyên có thể mang lại nhiều lợi ích cho người mắc COPD:
- Tăng cường sức mạnh cho cơ chân, tay và thân mình.
- Cải thiện khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày như đứng dậy, leo cầu thang, và mang vác.
- Giảm cảm giác mệt mỏi khi thực hiện các công việc nặng nhọc.
- Giúp duy trì khối lượng cơ bắp và hạn chế mất cơ do bệnh tật và tình trạng lão hóa.
- Cải thiện chất lượng cuộc sống tổng thể.
Một ưu điểm của tập luyện sức mạnh là nó không yêu cầu người bệnh duy trì mức độ thông khí cao như trong các bài tập aerobic cường độ cao. Điều này có thể giúp người bệnh ít gặp khó khăn hơn trong quá trình tập luyện, nếu cường độ được lựa chọn phù hợp. Mặc dù tập luyện sức mạnh không trực tiếp cải thiện chức năng phổi hay làm chậm tiến trình phát triển của COPD, nhưng nó có thể mang lại những lợi ích lớn từ việc cải thiện sức mạnh cơ và khả năng vận động.
3. Những Bài Tập Phù Hợp Cho Người Bị COPD
Để đạt được hiệu quả tối đa, người mắc COPD nên kết hợp tập luyện sức mạnh với các bài tập aerobic trong chương trình phục hồi chức năng hô hấp. Có thể bắt đầu bằng các bài tập đơn giản như:
- Đứng dậy – ngồi xuống ghế.
- Squat nông.
- Nâng tạ tay nhẹ.
- Tập luyện với dây kháng lực.
- Bước lên bục thấp.
Tần suất tập nên đạt khoảng 2-3 buổi mỗi tuần, ưu tiên vào các nhóm cơ lớn. Mỗi bài tập nên thực hiện từ 1 đến 3 hiệp, mỗi hiệp từ 8 đến 12 lần lặp lại với mức kháng lực vừa phải, và tăng dần khi cơ thể đã quen.
Trong quá trình tập, người bệnh cần chú ý đến việc thở đều đặn, tránh nín thở, vì điều này có thể dẫn đến áp lực trong lồng ngực và có thể gây chóng mặt. Nếu cảm thấy khó thở trong quá trình tập, nên nghỉ giữa hiệp.
4. Đảm Bảo An Toàn Khi Tập Luyện
Không phải tất cả những người mắc COPD đều có thể tham gia vào một chương trình tập luyện giống nhau. Trước khi bắt đầu, người bệnh nên được bác sĩ hoặc chuyên gia phục hồi chức năng đánh giá tình trạng sức khỏe và khả năng gắng sức của mình.
Tránh tập luyện khi COPD đang trong giai đoạn cấp tính, ví dụ như khi gặp triệu chứng khó thở tăng cao, sốt, ho đờm nhiều hơn bình thường hoặc cần phải nhập viện.
Nên ngừng tập ngay nếu cảm thấy đau ngực, chóng mặt, ngất xỉu, hoặc nếu tình trạng khó thở không được cải thiện khi nghỉ ngơi, hoặc giảm mức oxy trong máu đáng kể (nếu có thiết bị theo dõi SpO₂).
Cần nhớ rằng, tập luyện sức mạnh không phải là thuốc chữa trị COPD mà là một phần của kế hoạch điều trị toàn diện, bao gồm việc dùng thuốc theo chỉ định, ngừng hút thuốc, chế độ dinh dưỡng hợp lý và phục hồi chức năng hô hấp.
Luật Phòng bệnh năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) xác định tăng cường hoạt động thể lực là một trong những giải pháp phòng, chống bệnh không lây nhiễm và nâng cao sức khỏe nhân dân. Người mắc các bệnh mạn tính, trong đó có COPD, cần được tư vấn lựa chọn hình thức vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe và duy trì tập luyện thường xuyên theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Nhầm lẫn giữa bệnh hen và COPD nguy hiểm như thế nào?
