Gần đây, một người đàn ông 46 tuổi đã tìm kiếm câu trả lời cho những lo lắng của mình sau khi nhận được kết quả mô bệnh học sau phẫu thuật ung thư đại tràng. Kết quả chỉ ra rằng có sự “Mất biểu hiện MSH2 và MSH6” trên mẫu mô, khiến gia đình ông vô cùng hoang mang.
Tuy nhiên, điều này không nhất thiết có nghĩa rằng người bệnh đã mắc hội chứng ung thư di truyền Lynch. Thực tế, việc mất hai protein MSH2 và MSH6 chỉ là dấu hiệu cho thấy quá trình sửa chữa DNA trong khối u đang gặp vấn đề và cần phải có thêm đánh giá bằng các xét nghiệm thích hợp. Nguyên Nhân Mò Mẫm Của Một Người Đàn Ông Chảy Máu Mắt Sau…
Việc xét nghiệm khối u và tìm biến đổi gen di truyền trong máu hay mẫu tế bào bình thường là hai bước cần thực hiện song song. Kết quả từ xét nghiệm mô của khối u không thể được dùng để khẳng định bệnh lý cho cả gia đình.
Các giá trị của MMR trong việc sửa chữa DNA
Hệ thống sửa chữa lỗi DNA, hay còn gọi là MMR (Mismatched Repair), đóng vai trò giống như một bộ phận đọc soát giúp nhận diện và khắc phục các lỗi trong quá trình sao chép DNA của tế bào. Trong mỗi chu kỳ phân chia, DNA cần được sao chép một cách chính xác. Tuy nhiên, không thể tránh khỏi một số lỗi xảy ra, chẳng hạn như ký tự bị sai hoặc thiếu.
Hệ thống MMR giúp sửa chữa những lỗi này, với các protein quan trọng như MLH1, PMS2, MSH2, và MSH6. Khi chức năng của các protein này bị mất đi, các lỗi sẽ tích tụ theo thời gian, làm tăng nguy cơ bệnh tế bào phát triển ngoài tầm kiểm soát.
Khi MSH2 không hoạt động, MSH6 sẽ không thể giữ được trạng thái ổn định và do đó, việc mất biểu hiện của cả hai protein này có thể xảy ra đồng thời.
MSH2, MSH6, MLH1 và PMS2 là các protein tham gia sửa lỗi DNA; mất biểu hiện trên mô khối u là tín hiệu cần được đánh giá thêm. Hình minh họa AI
Mất biểu hiện có nghĩa là gì?
Xét nghiệm hóa mô miễn dịch giúp xác định sự có mặt của các protein MMR trong tế bào khối u. Nếu các protein này còn tồn tại, tế bào ung thư sẽ bắt màu ở vị trí nhân tế bào. Khi có ghi nhận “mất biểu hiện”, điều này cho thấy mẫu mô khối u không có tín hiệu nhuộm bình thường của protein đang được kiểm nghiệm.
Để đưa ra kết luận chính xác, bác sĩ cần xem xét cả những tế bào bình thường xung quanh khối u, để đảm bảo rằng quy trình nhuộm được thực hiện đúng kỹ thuật. Do đó, người bệnh không nên đơn thuần đưa ra một kết luận từ một dòng chữ, mà cần xem xét toàn bộ kết quả được cung cấp.
MMR và MSI: Khác biệt giữa hai xét nghiệm
Mặc dù MMR và MSI có liên quan mật thiết, nhưng chúng không phải là hai tên gọi cho cùng một xét nghiệm. MMR tìm kiếm sự có mặt của các protein MMR, trong khi MSI kiểm tra sự bất ổn về độ dài trong các đoạn DNA lặp lại, được gọi là vi vệ tinh.
Khi hệ thống MMR có vấn đề, các lỗi sẽ tích tụ tại các đoạn DNA ngắn này, dẫn đến tình trạng gọi là bất ổn vi vệ tinh, ký hiệu là MSI-H. Hệ thống dMMR và MSI-H thường xuất hiện ở các khối u, nhưng không phải lúc nào cũng trùng khớp trong các trường hợp xét nghiệm.
Sự liên kết giữa MSH2, MSH6 và nguy cơ di truyền
Khi mất MSH2, MSH6 cũng thường không còn do không có protein hỗ trợ sự ổn định của nó. Điều này khiến bác sĩ nghi ngờ về một số bất thường trong gen MSH2 hay các biến đổi liên quan đến gen EPCAM.
Nếu chỉ MSH6 bị mất mà MSH2 vẫn còn, điều này sẽ cần phải được điều tra nhiều hơn để tìm hiểu về bất thường tiềm ẩn của gen MSH6.
Hội đồng NCI nhấn mạnh rằng nếu cả MSH2 và MSH6 đều bị mất mà không phát hiện biến thể di truyền, cần thực hiện thêm các xét nghiệm để xác định các bất thường khác có thể tồn tại.
Kết quả xét nghiệm không đồng nghĩa với hội chứng Lynch
Hội chứng Lynch là một tình trạng làm tăng nguy cơ ung thư và không liên quan trực tiếp đến việc mất biểu hiện MSH2 và MSH6. Các biến thể gây bệnh trong các gen liên quan đến hệ thống sửa chữa DNA như MLH1, MSH2, và MSH6 có thể dẫn đến tình trạng này.
Trong ba tình huống có thể xảy ra sau khi có kết quả mất protein MMR, người bệnh cần phải được xét nghiệm kỹ lưỡng để xác định nguyên nhân thực sự:
Có biến thể di truyền gây bệnh
Xét nghiệm tại máu có thể cho thấy người bệnh mang biến thể liên quan đến hội chứng Lynch, điều này không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn có ý nghĩa với cả gia đình.
Bất thường chỉ có trong khối u
Khối u có thể chứa các biến đổi trong cùng một gen MMR mà không thể hiện trong máu, dẫn đến việc không xác nhận hội chứng Lynch.
Chưa xác định được nguyên nhân
Xét nghiệm khối u có thể cho kết quả bất thường nhưng không phát hiện được biến thể di truyền trong mẫu máu, do đó cần thực hiện thêm nhiều xét nghiệm khác.
Thực tế, CDC nhấn mạnh rằng mặc dù khối u có thể có bất thường liên quan đến hội chứng Lynch, vẫn cần thêm các đánh giá khác để xác định có biến thể di truyền hay không, không thể coi đây là chẩn đoán cuối cùng.
Xét nghiệm mô u bất thường chưa khẳng định hội chứng Lynch; người bệnh có thể cần tư vấn và xét nghiệm gene trên máu hoặc tế bào bình thường. Ảnh minh họa AI
MMR và MSI ảnh hưởng đến phương pháp điều trị ra sao?
MMR và MSI không chỉ dùng để phát hiện hội chứng Lynch mà còn là chỉ số sinh học quan trọng giúp bác sĩ quyết định phương pháp điều trị hiệu quả. Khi hệ thống MMR bị thiếu hụt, tế bào ung thư có khả năng tạo ra nhiều lỗi DNA và dễ dàng bị nhận diện bởi hệ miễn dịch. Điều này có thể tạo điều kiện tốt cho việc điều trị bằng thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch.
FDA đã phê duyệt pembrolizumab để điều trị cho ung thư đại trực tràng MSI-H hoặc dMMR không thể phẫu thuật. Đến tháng 4/2025, FDA cũng đã phê duyệt sự phối hợp giữa nivolumab và ipilimumab cho những bệnh nhân từ 12 tuổi trở lên mắc ung thư tương tự.
Người bệnh cần lưu ý rằng mặc dù MSI-H hoặc dMMR có thể điều trị bằng thuốc miễn dịch, quyết định này còn phụ thuộc vào các yếu tố như giai đoạn bệnh, khả năng phẫu thuật, và thể trạng của người bệnh.
Bảng tóm tắt nhanh về các dấu hiệu
| Dòng trên phiếu | Có thể hiểu bước đầu | Chưa được phép kết luận |
| Mất MSH2 và MSH6 | Hệ thống MMR của khối u bất thường; cần đánh giá MSH2, EPCAM và các nguyên nhân khác | Chắc chắn mắc hội chứng Lynch |
| dMMR | Khối u thiếu hụt sửa chữa bắt cặp sai DNA | Bất thường chắc chắn được di truyền |
| MSI-H | DNA khối u có bất ổn vi vệ tinh mức cao | Tất cả người thân đều có nguy cơ như nhau |
| Xét nghiệm gene máu âm tính | Chưa phát hiện biến thể dòng mầm trong phạm vi xét nghiệm | Mọi nguyên nhân di truyền đã được loại trừ tuyệt đối |
| Xác nhận biến thể gây bệnh dòng mầm | Người bệnh mắc hội chứng di truyền tương ứng | Mọi người thân đều mang biến thể |
Năm điều người bệnh cần đặc biệt lưu ý
- Không kết luận ung thư di truyền chỉ từ phiếu hóa mô miễn dịch.
- Không yêu cầu toàn bộ người thân đi xét nghiệm khi chưa xác định biến thể gia đình.
- Không cho rằng MSI-H chắc chắn phải dùng thuốc miễn dịch.
- Không bỏ qua tư vấn di truyền dù gia đình chưa có tiền sử mắc ung thư.
- Không dùng kết quả của người khác để tự diễn giải phiếu của mình.
Mất MSH2 và MSH6 là một manh mối quan trọng, nhưng cũng chỉ là điểm khởi đầu cho việc xác định nguyên nhân căn bệnh. Kết quả này có thể cho thấy nguy cơ liên quan đến hội chứng Lynch, nhưng cũng có thể xuất phát từ những biến đổi chỉ xảy ra tại khối u.
Do đó, người bệnh không nên vội vàng thông báo về “ung thư di truyền” cho toàn bộ gia đình. Thay vào đó, họ cần mang toàn bộ hồ sơ đến gặp bác sĩ chuyên khoa ung bướu và các chuyên gia tư vấn di truyền để xác định bước xét nghiệm tiếp theo.
Tìm hiểu thêm về các hành vi tội phạm liên quan đến livestream và nguồn cung cấp omega-3 cho người ăn chay để nâng cao kiến thức sức khỏe cá nhân.
