Cảnh Báo Về Bệnh Hirayama: Nguyên Nhân, Triệu Chứng và Điều Trị

Nhận biết hội chứng đường hầm xương trụ

SKĐS – Teo cơ bàn tay kèm theo tê bì là các triệu chứng có thể gặp trong nhiều hội chứng bệnh và do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra.

Teo cơ bàn tay ở giới trẻ không chỉ là dấu hiệu của chấn thương hay các bệnh lý cơ xương khớp mà còn có thể chỉ ra tình trạng nguy hiểm hơn như bệnh Hirayama – một loại bệnh lý thần kinh ít gặp nhưng có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng trong khả năng vận động nếu không được nhận diện và điều trị kịp thời.

Nhận Biết Bệnh Qua Triệu Chứng Teo Cơ Bàn Tay

Chẳng hạn, một thanh niên 17 tuổi đã phải đối mặt với hiện tượng yếu và teo cơ bàn tay kéo dài trong suốt hơn một năm và được chẩn đoán mắc bệnh Hirayama.

Trong quá trình khám bệnh, người này đã mất dần khả năng cầm nắm, gặp khó khăn khi thực hiện những công việc thường nhật như cài cúc áo, mà không có bất kỳ tiền sử chấn thương nào hay cảm giác đau đớn ở cột sống cổ.

Qua thăm khám lâm sàng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, các bác sĩ đã ghi nhận tình trạng teo rõ rệt ở cơ gian cốt và cơ mô út bàn tay trái, bên cạnh sự yếu kém ở cẳng tay, chủ yếu phía trụ. Dù không thấy gì bất thường ở tay phải, nhưng bác sĩ vẫn phát hiện tình trạng teo nhẹ ở cơ gian cốt mu tay, cho thấy tổn thương không chỉ xảy ra ở bên có triệu chứng.

Kết quả từ điện cơ (EMG) chỉ ra tổn thương kiểu trước hạch ở các đoạn tủy cổ C8-T1 ở cả hai bên, trong đó bên trái nặng hơn. Đặc biệt, điện cơ còn phát hiện tổn thương dưới lâm sàng ở tay phải, mặc dù bệnh nhân chưa có bất kỳ triệu chứng rõ ràng nào.

Khi thực hiện chụp cộng hưởng từ (MRI) cột sống cổ ở tư thế gập, các bác sĩ đã phát hiện màng cứng phía sau dịch chuyển ra trước, gây chèn ép tủy cổ đoạn thấp – dấu hiệu điển hình để xác định bệnh Hirayama.

Nguyên Nhân Gây Bệnh Hirayama

Bệnh Hirayama, còn được gọi là teo cơ tủy sống ở tuổi thiếu niên, được học giả người Nhật Bản Keizo Hirayama mô tả lần đầu tiên vào năm 1959. Đây là bệnh lý thần kinh hiếm gặp, chủ yếu xuất hiện ở nam giới trong độ tuổi từ 15 đến 25.

Bệnh được nhận diện qua tình trạng yếu và teo của các cơ cẳng tay và bàn tay, gây ra bởi tổn thương các tế bào thần kinh vận động tại đoạn tủy cổ thấp, đặc biệt liên quan đến rễ thần kinh C7, C8 và T1.

Trong đa số trường hợp, bệnh này thường xảy ra ở một bên tay nhưng có thể ảnh hưởng tới cả hai bên với mức độ không đồng đều. Đến nay, lý do chính xác gây ra bệnh Hirayama vẫn chưa được xác định rõ ràng.

Các chuyên gia cho rằng, căn nguyên của bệnh có thể liên quan đến sự phát triển không đồng đều của cột sống cổ và màng cứng trong giai đoạn dậy thì. Khi người bệnh cúi hoặc gập cổ nhiều lần, màng cứng phía sau có thể dịch chuyển, dẫn đến chèn ép tủy sống ở đoạn cổ thấp.

Điều này kéo dài sẽ làm giảm lượng máu cung cấp cho tủy sống, đặc biệt tại các sừng trước – nơi có các tế bào thần kinh vận động. Theo thời gian, các tế bào này sẽ bị tổn thương, dẫn đến tình trạng teo cơ ở bàn tay và cẳng tay. Do đó, bệnh thường khởi phát trong giai đoạn thanh thiếu niên, khi cơ thể đang phát triển nhanh chóng.

Dấu Hiệu Sớm Của Bệnh Hirayama

Điểm quan trọng cần lưu ý là bệnh tiến triển rất âm thầm, không gây đau đớn và thường bị bỏ qua. Người bệnh có thể gặp phải các triệu chứng như:

• Sức cầm nắm của bàn tay giảm dần.
• Khó khăn trong việc thực hiện những động tác tinh tế như cài cúc áo, viết, cầm đũa, mở nắp chai.
• Yếu cơ cẳng tay và bàn tay gia tăng theo thời gian.
• Teo cơ tại khu vực mô út, cơ gian cốt bàn tay hoặc cẳng tay.
• Triệu chứng thường xuất hiện ở một bên tay trước khi lan sang bên còn lại.

Khác với nhiều bệnh lý thần kinh khác, bệnh nhân mắc bệnh Hirayama thường không gặp các vấn đề về cảm giác, không có triệu chứng đau cổ, không tê bì tay, và không có tiền sử chấn thương.

Chính vì vậy, nhiều người có thể chủ quan hoặc nhầm lẫn các dấu hiệu này với tình trạng mệt mỏi cơ bắp thông thường.

Phương Pháp Điều Trị Bệnh Hirayama

Tính đến hiện tại, chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho bệnh Hirayama. Nguyên tắc chính trong điều trị là hạn chế tổn thương tiếp diễn và giữ gìn chức năng hoạt động. Một số phương pháp thường được chỉ định bao gồm:

• Giới hạn các động tác cúi cổ quá mức.
• Sử dụng nẹp cổ trong giai đoạn bệnh còn diễn biến nhằm giảm thiểu tình trạng chèn ép tủy sống.
• Thực hiện phục hồi chức năng và tập luyện theo sự hướng dẫn của bác sĩ để duy trì sức mạnh cơ và khả năng vận động.

Đối với những ca bệnh tiến triển nhanh hoặc những trường hợp mà phương pháp bảo tồn không có hiệu quả, bác sĩ có thể xem xét đến giải pháp phẫu thuật để giảm thiểu chèn ép tủy cổ.

Bệnh thường phát triển trong khoảng thời gian từ 3 đến 5 năm, sau đó có xu hướng ổn định. Tuy nhiên, các phần cơ đã bị teo rất khó phục hồi hoàn toàn. Vì vậy, việc phát hiện sớm là cực kỳ quan trọng.

Mặc dù là một bệnh lý hiếm gặp, Hirayama không nên bị xem nhẹ. Việc chủ động nhận biết các dấu hiệu bất thường ở bàn tay và cẳng tay sẽ giúp người bệnh được chẩn đoán kịp thời, từ đó có thể can thiệp hiệu quả và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Nam giới trong độ tuổi từ 15 đến 25 nếu có các triệu chứng như yếu bàn tay, giảm sức cầm nắm, teo cơ cẳng tay hoặc bàn tay mà không cảm thấy đau hay rối loạn cảm giác cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa thần kinh để được thăm khám.

Sự kết hợp giữa khám lâm sàng, kiểm tra điện cơ và chụp MRI cột sống cổ ở tư thế gập có thể hỗ trợ phát hiện sớm bệnh Hirayama, từ đó xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp, hạn chế tổn thương thần kinh và bảo tồn chức năng vận động lâu dài.

Teo cơ bàn tay do hội chứng đường hầm xương trụ

SKĐS – Teo cơ bàn tay kèm theo tê bì là các triệu chứng có thể gặp trong nhiều hội chứng bệnh và do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra.