Tại Việt Nam, nhiều phụ nữ đang có nguy cơ cao nhiễm virus viêm gan B (HBV), với tỷ lệ ước tính khoảng 10 – 20%. Thực trạng này gây ra mối lo ngại lớn khi tới 90% trẻ sơ sinh từ những bà mẹ mang virus HBV có thể bị nhiễm bệnh nếu không được can thiệp y tế kịp thời.
Khi trẻ sơ sinh bị nhiễm HBV do lây truyền từ mẹ, 90% trong số đó có thể phát triển thành viêm gan B mãn tính, dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan và ung thư gan trong suốt cuộc đời. Cách Nhận Diện U Nang Buồng Trứng: Lành Tính Hay Bệnh Lý? Cách Ngăn Ngừa HIV Lây Truyền Từ Mẹ Sang Con Hiệu Quả
Nhằm giảm thiểu tình trạng này, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đặt ra mục tiêu loại bỏ viêm gan B khỏi danh sách các mối đe dọa sức khỏe cộng đồng bằng cách giảm tỷ lệ kháng nguyên bề mặt viêm gan B (HBsAg) xuống dưới 0,1% ở trẻ em 5 tuổi thông qua tiêm chủng và các biện pháp can thiệp khác. Việc tiêm vaccine viêm gan B cho trẻ sơ sinh và sử dụng thuốc kháng virus cho bà mẹ dương tính với HBsAg trước và sau khi sinh là những giải pháp hiệu quả nhất.
1. Vai trò của tiêm vaccine trong 24 giờ đầu sau sinh
WHO khuyến cáo rằng trẻ sơ sinh nên được tiêm vaccine viêm gan B đầu tiên ngay sau khi sinh, tốt nhất trong vòng 24 giờ. Liều đầu tiên này cần được tiếp nối bởi ít nhất hai liều bổ sung cách nhau ít nhất bốn tuần, giúp tạo ra miễn dịch mạnh mẽ kéo dài có thể lên đến 20 năm hoặc hơn.
Từ năm 1992, WHO đã đưa vaccine viêm gan B vào chương trình tiêm chủng định kỳ nhằm bảo vệ trẻ em. Việc cung cấp globulin miễn dịch viêm gan B (HBIG) cho trẻ sơ sinh ngay sau khi sinh sẽ tạo ra một hàng rào bảo vệ bổ sung, cùng với việc sử dụng thuốc kháng virus cho mẹ trong thời gian gần sinh.
Khi thực hiện đầy đủ các liều tiêm, tỷ lệ trẻ sơ sinh được bảo vệ khỏi nhiễm viêm gan B sẽ lên tới hơn 95%, bao gồm cả trẻ sinh non.
2. Những biện pháp cần thiết cho bà mẹ nhiễm viêm gan B
Nếu không có can thiệp y tế, tỷ lệ lây truyền từ mẹ sang con có thể lên đến 70 – 90% ở những người mẹ có tải lượng virus HBV cao. Ngược lại, tỷ lệ này giảm xuống còn 10 – 40% ở những bà mẹ có nồng độ HBV thấp.
Nồng độ HBV DNA trong máu của mẹ có thể ảnh hưởng lớn đến nguy cơ lây truyền cho trẻ, dù trẻ đã được tiêm vaccine. Với lý do này, phụ nữ mang thai có nồng độ HBV DNA cao nên được khuyến nghị sử dụng thuốc kháng virus trong thai kỳ để giảm thiểu nguy cơ lây truyền.
Vaccine viêm gan B cần được tiêm cho trẻ càng sớm càng tốt ngay sau khi chào đời.
Đặc biệt, với những thai phụ có kết quả dương tính với viêm gan B (HBsAg), khả năng lây nhiễm sang con trong quá trình chuyển dạ là rất cao. Để bảo vệ trẻ, có thể áp dụng các biện pháp can thiệp như:
Tiêm huyết thanh kháng virus (HBIG) cho trẻ
Đối với trẻ sơ sinh có mẹ mắc viêm gan B, việc tiêm globulin miễn dịch viêm gan B ngay sau khi sinh là điều cần thiết. Liều tiêm này cung cấp kháng thể thụ động giúp bảo vệ trẻ trong thời gian đầu.
Sử dụng thuốc kháng virus dự phòng cho mẹ
Bắt đầu từ tuần thứ 28 của thai kỳ, WHO khuyến nghị phụ nữ mang thai dương tính với HBV nên được điều trị bằng thuốc Tenofovir để giảm tải lượng virus, ngăn ngừa lây truyền sang trẻ trong suốt thai kỳ và lúc sinh nở.
3. Lưu ý sức khỏe cho phụ nữ mang thai
Phụ nữ mang thai nên được đánh giá kỹ lưỡng trước khi bắt đầu điều trị kháng virus dài hạn. Nếu đủ điều kiện, sẽ có thể áp dụng phương pháp điều trị giúp bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và con.
- Xét nghiệm sàng lọc: Thực hiện xét nghiệm HBsAg trong những tháng đầu để xác định tình trạng nhiễm virus.
- Tuân thủ phác đồ điều trị: Nếu có dương tính với HBV, hãy đến cơ sở y tế để nhận thuốc kháng virus từ tuần thứ 28 theo chỉ định.
- Tiêm phòng đúng lịch cho trẻ: Xác nhận với nhân viên y tế để đảm bảo trẻ được tiêm vaccine viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu đời và tuân thủ lịch tiêm nhắc lại sau đó.
Theo BSCK II Nguyễn Thanh Bình – Phó Trưởng Khoa Virus – Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, việc tầm soát viêm gan B cho bà mẹ mang thai là rất quan trọng để ngăn ngừa lây truyền cho trẻ. Mẹ mắc viêm gan B cần được điều trị dự phòng và theo dõi sát trong quá trình mang thai, nhằm bảo vệ trẻ ngay từ khi chào đời.
Cách bảo vệ con khi mẹ bầu bị viêm gan B, giang mai, HIV
