Trào ngược dạ dày – thực quản là tình trạng mà dịch dạ dày thường xuyên quay trở lại thực quản, dẫn đến cảm giác khó chịu và có thể gây ra biến chứng nghiêm trọng. Theo TTND.PGS.TS. Đậu Xuân Cảnh, Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam, y học hiện đại đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện, chẩn đoán và điều trị căn bệnh này. Tuy nhiên, việc kết hợp với y học cổ truyền cũng có thể hỗ trợ giải quyết các triệu chứng, điều hòa chức năng tiêu hóa và cải thiện sức khỏe tổng thể. Để thành công trong việc điều trị, cần có chẩn đoán rõ ràng và sự hướng dẫn của các bác sĩ chuyên môn.
TTND.PGS.TS Đậu Xuân Cảnh – Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam. Ảnh PV. Khám Phá Những Lợi Ích Đáng Ngờ Của Trà Sả Trong Sức Khỏe Hồ Văn Khoa Chính Thức Lên Tiếng Sau Vụ Khánh Sky Cải Thiện Tiếp Cận Dịch Vụ Y Tế Cho Người Khuyết Tật Tại…
1. Trào ngược dạ dày – thực quản không chỉ là biểu hiện thừa axit
Thực quản được bảo vệ bởi cơ thắt dưới thực quản, cơ hoành cùng với cấu trúc của nối thực quản và dạ dày. Khi hàng rào này yếu đi hoặc hoạt động không đúng cách, các thành phần trong dạ dày có thể đi ngược lên thực quản. Điều này có thể gây viêm, loét hoặc hẹp thực quản, vì niêm mạc thực quản không có khả năng chịu đựng axit như niêm mạc dạ dày. Cần lưu ý rằng, trào ngược dạ dày – thực quản không đồng nghĩa với viêm loét dạ dày, mặc dù hai bệnh này có thể xảy ra đồng thời và tạo ra một số triệu chứng tương tự.
Theo y học cổ truyền, triệu chứng như ợ hơi, ợ chua, nóng rát, buồn nôn và cảm giác đầy tức ở vùng thượng vị được xem là các biểu hiện của những chứng bệnh như ‘thổ toan’, ‘tào tạp’, ‘vị quản thống’ và ‘ế cách’. Nguyên nhân thường liên quan đến tình trạng vị khí không giáng xuống mà lại ngược lên, với các thể bệnh như can vị bất hòa, tỳ vị hư yếu và thực tích. Hệ thống lý luận này cần được áp dụng thông qua khám và biện chứng cụ thể.
2. Nhận biết triệu chứng trào ngược dạ dày – thực quản sớm
Hai triệu chứng rõ ràng nhất của trào ngược dạ dày – thực quản là ợ nóng và ợ trớ. Cảm giác nóng rát phía sau xương ức có thể lan lên cổ, trong khi ợ trớ có thể gây ra cảm giác dịch chua hoặc đắng trào lên miệng. Những triệu chứng này thường tăng sau khi ăn no, cúi người, nằm xuống hoặc vào ban đêm.
Người mắc bệnh cũng có thể gặp các dấu hiệu như đau ngực, buồn nôn, khó khăn trong việc nuốt, hay cảm giác có khối bất thường trong cổ họng. Một số trường hợp có thể biểu hiện qua ho kéo dài, khàn giọng, đau họng, hoặc khó ngủ mà không xuất hiện ợ nóng rõ ràng. Các triệu chứng này cũng có thể liên quan đến các bệnh lý khác như tai mũi họng hoặc tim mạch, vì vậy không nên tự kết luận mà không có sự chẩn đoán của bác sĩ.
Những triệu chứng giúp nhận biết sớm trào ngược dạ dày – thực quản (Ảnh AI).
Một lần ợ chua sau bữa ăn không thể coi là trào ngược dạ dày – thực quản. Cần chú ý đến bệnh khi triệu chứng kéo dài, xảy ra từ hai lần mỗi tuần trở lên, gây gián đoạn giấc ngủ hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày. Việc ghi chép lại thời gian xảy ra triệu chứng, loại thực phẩm tiêu thụ, vị trí ngủ và mức độ khó chịu cũng rất hữu ích để bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác.
Khi khám lâm sàng theo y học cổ truyền, thầy thuốc sẽ quan tâm đến thể trạng, giấc ngủ, cảm xúc và các thông tin về ăn uống, đại tiện, tình trạng lưỡi và mạch để đưa ra chẩn đoán chính xác. Cùng một triệu chứng như ợ chua có thể được phân loại thành nhiều thể bệnh khác nhau, do đó không nên áp dụng chung một bài thuốc cho mọi trường hợp.
3. Những dấu hiệu nghiêm trọng không thể bỏ qua
Nếu bạn gặp khó khăn khi nuốt, đau khi nuốt, thực phẩm thường xuyên mắc nghẹn, hoặc có những triệu chứng như nôn kéo dài, sụt cân không mong muốn, thiếu máu, nôn ra máu hoặc phân đen, hãy đi khám ngay. Đây là các dấu hiệu cảnh báo mà bạn không nên bỏ qua, vì chúng có thể liên quan đến các vấn đề nghiêm trọng như hẹp thực quản hoặc các bệnh lý khác.
Đau ngực do trào ngược có thể giống với triệu chứng đau tim. Nếu cơn đau dữ dội, mới phát sinh và kèm theo các triệu chứng như khó thở, đổ mồ hôi hay cảm giác choáng váng, hãy tìm sự trợ giúp y tế ngay lập tức, không nên tự cho rằng đó chỉ là “đau dạ dày”.
Bác sĩ có thể chẩn đoán trào ngược dạ dày – thực quản dựa trên triệu chứng trong những trường hợp điển hình. Nếu có dấu hiệu cảnh báo, triệu chứng không đáp ứng điều trị hoặc chẩn đoán chưa rõ, nội soi đường tiêu hóa, đo pH thực quản hoặc các xét nghiệm khác sẽ được chỉ định. GERD kéo dài có thể dẫn đến viêm loét, chảy máu, hẹp thực quản hoặc biến đổi niêm mạc thực quản có nguy cơ ung thư.
4. Các phương pháp phòng ngừa hiệu quả theo y học hiện đại
Xoa bóp bấm huyệt giúp giảm trào ngược dạ dày – thực quảnĐỌC NGAY
Thay đổi lối sống là điều cần thiết trong việc kiểm soát tình trạng trào ngược dạ dày – thực quản. Mọi người nên ăn chậm, nhai kỹ và tránh ăn quá no. Các bữa tối nên được kết thúc ít nhất ba giờ trước khi đi ngủ. Nên hạn chế cúi người, tập luyện nặng hoặc nằm ngay sau khi ăn.
Không có danh sách thực phẩm kiêng khem chung cho tất cả mọi người. Một số thực phẩm như đồ ăn nhiều chất béo, rượu bia, cà phê, sô-cô-la, bạc hà, món cay và nước có gas có thể gây ra triệu chứng tăng lên ở một số người. Cách tốt nhất là xác định và hạn chế những thực phẩm mà bản thân cảm thấy không phù hợp, tránh kiêng khem quá mức nguy cơ mất cân bằng dinh dưỡng.
Người thừa cân nên nỗ lực giảm cân an toàn; người hút thuốc cần lên kế hoạch cai thuốc. Đối với những trường hợp trào ngược về đêm, việc nâng cao đầu giường khoảng 15-20 cm có thể giúp. Lưu ý rằng chỉ chồng thêm gối không đủ tạo độ dốc thích hợp, và nằm nghiêng về bên trái cũng có thể hỗ trợ giảm triệu chứng.
Thuốc kháng axit có thể giúp làm dịu triệu chứng ở mức nhẹ trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc ức chế bơm proton hoặc các thuốc giảm tiết axit khác cần phải được theo chỉ định cụ thể, không nên tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian sử dụng.
5. Tích hợp y học cổ truyền trong phòng ngừa trào ngược
Theo TTND.PGS.TS. Đậu Xuân Cảnh, y học cổ truyền có thể đồng hành trong việc hỗ trợ điều trị trào ngược dạ dày – thực quản sau khi có chẩn đoán chính xác. Dựa vào các nguyên tắc điều trị, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp, nhằm điều hòa tỳ vị, giảm triệu chứng và nâng cao sức khỏe tổng thể.
Các biện pháp như ăn uống đúng giờ, sử dụng thực phẩm ấm, dễ tiêu và tránh ăn khuya có lợi cho sức khỏe. Chăm sóc giấc ngủ và điều chỉnh cảm xúc cũng là các yếu tố quan trọng. Thư giãn và tập thở cơ hoành có thể giúp cải thiện tình trạng trào ngược ở một số bệnh nhân nhẹ.
Châm cứu cũng có hiệu quả trong việc giảm triệu chứng, nhưng cần phải được thực hiện bởi người có chuyên môn với kim vô khuẩn. Việc tự châm cứu tại nhà là không an toàn.
Việc sử dụng thuốc cổ truyền cần theo dõi cẩn thận, đặc biệt nếu thuộc thể bệnh tỳ vị yếu. Dược liệu có thể gây phản ứng phụ hoặc tương tác với các loại thuốc khác, do đó không nên tự ý mua thuốc không rõ nguồn gốc hay áp dụng các bài thuốc trên mạng.
Phòng chống trào ngược dạ dày – thực quản không chỉ phụ thuộc vào một loại thuốc hay biện pháp nào mà là sự tích hợp của hiểu biết triệu chứng sớm, điều chỉnh chế độ ăn uống, giữ cân nặng hợp lý và phối hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền một cách hợp lý. Khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, cần thăm khám và xử trí kịp thời để đảm bảo sức khỏe của bản thân.
Tác hại của trào ngược dạ dày – thực quản
Mời bạn xem thêm video:
8 thực phẩm cần tránh khi bị trào ngược dạ dày thực quản | SKĐS
